ΓΕΝΙΚΑ

1. 230.000 είναι οι κυνηγοί στην Ελλάδα.

2. Η Κυνηγετική Περίοδος στην Ελλάδα διαρκεί από τις 20 Αυγούστου μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου γενικά και τροποποιείται ανά είδος με ανάλογους περιορισμούς.

3. Από τα 442 είδη πτηνών που έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα, επιτρέπεται η θήρα μόνο των 32.

4. Από τα 116 είδη θηλαστικών που έχουν καταγραφεί στη χώρα, επιτρέπεται η θήρα των 5

5. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση για την Προστασία της Φύσης, κανένα από τα Ελληνικά θηρεύσιμα είδη δεν αποτέλεσε στο παρελθόν και δεν αποτελεί και σήμερα απειλούμενο είδος. Τα απειλούμενα είδη αντίθετα ουδέποτε κυνηγήθηκαν, παρόλα αυτά όμως κάποια απειλούνται με εξαφάνιση. Το κυνήγι επομένως δεν επηρεάζει τα σπάνια είδη και οι αιτίες για την πληθυσμιακή τους κατάσταση πρέπει να αναζητηθούν στην αγροτική και περιβαλλοντική πολιτική της χώρας.

6. Το Ελληνικό Δημόσιο λαμβάνει κάθε χρόνο περίπου 13.000.000€ μόνο από τα τέλη για την ανανέωση των αδειών θήρας

7. Τα έμμεσα έσοδα από το Φ.Π.Α. των προϊόντων και υπηρεσιών που χρησιμοποιούν οι κυνηγοί στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 200.000.000 €.

8. Τα χρήματα αυτά ουδέποτε χρησιμοποιήθηκαν για μελέτες των πληθυσμών των θηραμάτων, την εκπαίδευση – κατάρτιση των κυνηγών, τη θηροφύλαξη ή τη διαχείριση των θηραμάτων. Εντούτοις το κυνήγι απειλείται κάθε χρόνο με περιορισμούς ή και διακοπή λόγω ανεπάρκειας μελετών και διαχείρισης που αποτελούν υποχρέωση της πολιτείας.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΗΡΑΜΑΤΩΝ ΣΕ ΘΕΣΜΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

1. Η καθ’ ύλη αρμόδια Δασική Υπηρεσία δεν υλοποίησε τα τελευταία χρόνια κάποια δράση για τα θηράματα εκτός από απαγορεύσεις και περιορισμούς θήρας οι οποίες δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά.

2. Δεν αποτελεί προϋπόθεση οι υπεύθυνοι θήρας των δασαρχείων να γνωρίζουν τις στοιχειώδεις αρχές διαχείρισης θηραμάτων. Κατ’ επέκταση δεν κατοχυρώνεται θεσμικά η άρτια κατάρτιση τους πάνω στο αντικείμενο με το οποίο είναι επιφορτισμένοι. Το ίδιο ισχύει και για τους υπαλλήλους του Υπουργείου.

3. Η πρωτοφανής εμπλοκή σε καθαρά πολιτικά θέματα των περιβαλλοντικών οργανώσεων και οι παρεμβάσεις τους στις αποφάσεις που λαμβάνονται για το περιβάλλον αποδεικνύει περίτρανα το κενό που υπάρχει σε πολιτική βούληση, σε γνώσεις, εξοπλισμό και προσωπικό των θεσμοθετημένων οργάνων να διαχειριστούν ορθολογικά το φυσικό περιβάλλον της χώρας.

4. Δεν υπήρξε στο παρελθόν ουσιαστική πολιτική διαχείρισης των θηραμάτων και του φυσικού περιβάλλοντος ευρύτερα από τα αρμόδια Υπουργεία.

5. Επιχειρείται συστηματικά να ταυτιστεί η θήρα με τη λαθροθηρία λόγω ανεπάρκειας στην αντιμετώπιση της δεύτερης σε θεσμικό επίπεδο. Στην πραγματικότητα όμως οι μόνοι που «κόπτωνται» για τη λαθροθηρία είναι οι νόμιμοι κυνηγοί γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα κονδύλια που δαπανώνται και κυρίως από τα αποτελέσματα του Σώματος της Ομοσπονδιακής Θηροφυλακής (700.000 έλεγχοι, 40.000 μηνύσεις, 5.000 καταδικαστικές αποφάσεις για λαθροθήρες)

6. Παρόλα αυτά, η Πανελλήνια Ένωση Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων, προσέφυγε στο ΣτΕ για την Υπουργική Απόφαση που κατοχυρώνει τη λειτουργία και τη δράση της Ομοσπονδιακής Θηροφυλακής που οργανώσανε και χρηματοδοτούν οι Κυνηγετικές Οργανώσεις. Το γεγονός αυτό εγείρει πολλά ερωτηματικά από τη στιγμή που οι Θηροφύλακες των Κυνηγετικών Οργανώσεων ορκίζονται και ελέγχονται άμεσα από τη Δασική Υπηρεσία και έχουν σαν κύριο ρόλο της εργασίας τους να τη συνεπικουρούν στην πάταξη της λαθροθηρίας. Πόσο μάλλον όταν η Δασική Υπηρεσία δεν έχει να παρουσιάσει το αντίστοιχο έργο στο κατά πολύ μεγαλύτερο διάστημα λειτουργίας της.

ΠΟΙΟΙ ΥΛΟΠΟΙΟΥΝ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΘΗΡΑΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

1. Οι Κυνηγετικές Οργανώσεις δαπανούν πάνω από 10.000.000€ ανά έτος για φιλοθηραματικές δράσεις. Οι δαπάνες αυτές ελέγχονται μέχρι το τελευταίο ευρώ από τη Δασική Υπηρεσία.

2. Αντίθετα οι περιβαλλοντικές οργανώσεις οι οποίες χρηματοδοτούνται από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους για διάφορες δράσεις, δεν ελέγχονται θεσμικά και δεν κοινοποιούν τα αποτελέσματα τους. Δεν μπορεί επομένως κάποιος, φορέας ή πολίτης να αξιολογήσει το αν πιάνουν τόπο τα χρήματα που παίρνουν με ότι αυτό συνεπάγεται.

3. Η Δασική Υπηρεσία έχει αναγνωρισμένα ελλείψεις σε προσωπικό και υλικοτεχνικό εξοπλισμό αλλά εκτιμάται πως δεν αξιοποιεί τα ήδη υπάρχοντα. Οι υπεύθυνοι θήρας των δασαρχείων για παράδειγμα απασχολούνται σε πολλές περιπτώσεις σε άλλους τομείς παρά στη θήρα στο μεγαλύτερο ποσοστό του χρόνου εργασίας τους. Δεν επιχειρείται επίσης καμία προσπάθεια αναβάθμισης και επιμόρφωσης του ελλιπούς μεν, υπολογίσιμου δε προσωπικού της σε θέματα διαχείρισης άγριας πανίδας.

ΠΟΙΟΙ ΠΛΗΤΤΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΘΗΡΑΣ

1. Σε πλήθος ερευνών διαπιστώνεται πως οι κυνηγοί δε θα άλλαζαν τη δραστηριότητα τους με κάποια άλλη. Γεγονός που σημαίνει πως το κυνήγι τους προσφέρει οφέλη (κυρίως ψυχικά) που δεν αντικαθίστανται. Τα παραπάνω ενισχύονται περισσότερο όσον αφορά στους κατοίκους της επαρχίας και των ακριτικών περιοχών τους οποίους δε λαμβάνει ποτέ κανείς υπόψη όταν γίνεται λόγος για «διαχείριση» του φυσικού περιβάλλοντος των περιοχών τους εκ του μακρόθεν.

2. Τα καταστήματα και οι επιχειρήσεις που ζούνε από το κυνήγι θα χάσουν άμεσα τα εισοδήματα τους σε περίπτωση απαγόρευσης ή χρονικού

3. περιορισμού (Φεβρουάριος) της θήρας και μάλιστα σε καιρό οικονομικής ύφεσης.

3. Στην Αμερική ολόκληρα εθνικά πάρκα συντηρούνται από τα έσοδα της θήρας. Στην Ελλάδα αν και τα ετήσια κονδύλια των που προσθέτουν οι κυνηγοί κάθε χρόνο στον κρατικό προϋπολογισμό δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμα προς αυτήν την κατεύθυνση, παραμένουν διαθέσιμα εν αναμονή υπεύθυνης στάσης από τους αρμόδιους φορείς. Η κατάργηση των εσόδων από τη θήρα θα στερήσει στο μέλλον σημαντικούς πόρους σε περίπτωση που αναληφθούν οι από καιρό αναμενόμενες θεσμικές πρωτοβουλίες για ορθολογική διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος και των θηραμάτων ειδικότερα.

4. Οι πληθυσμοί των περισσότερων από τα θηραματικά είδη βρίσκονται σε τέτοια αφθονία που προκαλούν σήμερα σημαντικές βλάβες στη γεωργία (αγριοκούνελο, αγριόχοιρος, αγριόχηνες κλπ), ενώ σε κάποιες περιπτώσεις η πληθυσμιακή τους κατάσταση είναι ανεξέλεγκτη (αγριοκούνελο). Η απαγόρευση της θήρας αυτών των ειδών θα οδηγήσει σε απρόβλεπτες καταστάσεις με ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες για τους αγρότες για τους ομοίους δεν προβλέπονται σχετικές αποζημιώσεις.

ΠΟΙΟΙ ΕΥΝΟΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΘΗΡΑΣ

1. Κυρίως φορείς και ιδιώτες που επωφελούνται οικονομικά και συναισθηματικά (αντικυνηγετικό μένος – αστική αντίληψη της έννοιας της προστασίας του περιβάλλοντος που ισοδυναμεί με απομόνωση του από τον άνθρωπο) μέσα από τη δημιουργία αναποτελεσματικών περιορισμών θήρας, γεγονός που αποπροσανατολίζει τόσο την κοινή γνώμη όσο και τους αρμόδιους πολιτικούς φορείς για τις πραγματικές απειλές που δέχεται σήμερα η Ελληνική φύση και σχετίζονται κυρίως με την καταστροφή των φυσικών ενδιαιτημάτων.

2. Οι επίδοξοι καταπατητές που ευνοούνται από την απομάκρυνση των νόμιμων κυνηγών από το φυσικό περιβάλλον οι οποίοι συνήθως καταγγέλλουν τις παράνομες ενέργειες που γίνονται εις βάρος της Ελληνικής φύσης.

ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΕΣ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

1. Οι Κυνηγετικές Οργανώσεις αποτελούν αναγνωρισμένα σωματεία που ελέγχονται και εποπτεύονται απόλυτα στις δράσεις και την οικονομική τους διαχείριση από τη Δασική Υπηρεσία και το εκάστοτε αρμόδιο Υπουργείο, σε αντίθεση με το σύνολο των οικολογικών οργανώσεων που λειτουργούν χωρίς οικονομικό αλλά και επιστημονικό έλεγχο.

2. Οι κυνηγοί αυτοχρηματοδοτούνται και καταθέτουν σημαντικά κονδύλια στο κράτος κάθε χρόνο ενώ οι περιβαλλοντικές οργανώσεις δαπανούν σημαντικά κονδύλια από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους πληρώνονται Υΐα να επεμβαίνουν με αδιαφανείς οικονομικά και επιστημονικά τρόπους στο φυσικό περιβάλλον.

ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

1 · Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Περιβάλλον έχει δηλώσει στο παρελθόν πως το κυνήγι δεν αποτελεί το πρόβλημα, αλλά μέρος της λύσης των περιβαλλοντικών προβλημάτων.

2. Η θήρα αποτελεί συμβατή δραστηριότητα με την προστασία του περιβάλλοντος και δεν υπάρχει γενικό τεκμήριο εναντίον της ούχά στις περιοχές του δικτύου natura ούτε στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (Ζ.Ε.Π.) σύμφωνα με τα οριζόμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3. Σε εθνικό αλλά και Ευρωπαϊκό επίπεδο, σε όλα τα επιστημονικά εγχειρίδια που διδάσκονται στις σχετικές με τη διαχείριση της άγριας ζωής πανεπιστημιακές σχολές, το κυνήγι αναφέρεται ως μέσο διαχείρισης των θηραματικών πληθυσμών.

4. Η Ε. Ε. αναγνωρίζει στα επίσημα έγγραφα της πως η άσκηση της θήρας ισοδυναμεί με διατήρηση και προστασία των φυσικών ενδιαιτημάτων σε μια περιοχή, η οποία με τη σειρά της ισοδυναμεί-σχετίζεται άμεσα με τη διατήρηση και προστασία της βιοποικιλότητας. Δε χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να αντιληφθεί πως οι κυνηγοί είναι από τις ελάχιστες ομάδες χρηστών που επιθυμούν τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος ως έχει γιατί αλλιώς δεν μπορούν να ασκήσουν τη δραστηριότητα τους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Η θήρα στην Ελλάδα αποτελεί αρχέγονη δραστηριότητα που συνδέει τον άνθρωπο με τη φύση μέσα από την αειφόρο κάρπωση των θηραμάτων που αποτελούν ανανεώσιμο φυσικό πόρο. Κανένα θηραματικό ή άλλο είδος δεν απειλείται πληθυσμιακά από το νόμιμο κυνήγι.

2. Η διάρθρωση των Κυνηγετικών Οργανώσεων σε συνδυασμό με το θεσμοθετημένο έλεγχο που τους ασκείται από τη Δασική Υπηρεσία και το εκάστοτε αρμόδιο Υπουργείο, αποτελούν εγγύηση για το γεγονός πως αν υπάρξει πολιτική βούληση, οι κυνηγοί μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμους συνεργάτες στη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος και στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων.

3. Θα πρέπει να ξεκινήσουν άμεσα διαρκείς μελέτες για την πληθυσμιακή κατάσταση των θηραμάτων καθώς και δράσεις για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης τους. Δε νοείται να μιλάμε για προστασία θηραμάτων ή άλλων ειδών της Ελληνικής πανίδας σήμερα όταν καταστρέφουμε συστηματικά και με την ανοχή ή συμμετοχή της πολιτείας τα φυσικά ενδιαιτήματα τους.

4. Η διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος από ανθρώπους που ζούνε μακρυά από αυτό και χωρίς τη συμμετοχή των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά στην ύπαιθρο είναι καταδικασμένη να αποτύχει.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

1. Η συνεργασία των αρμόδιων φορέων με τους κυνηγούς για τη διαχείριση των θηραμάτων αλλά και του περιβάλλοντος γενικότερα, αποτελεί μονόδρομο για την ορθολογική άσκηση της θήρας, την πάταξη της λαθροθηρίας, την κατάρτιση και εκπαίδευση των κυνηγών και τη διαχείριση των θηραμάτων στην Ελλάδα. Τόσο η επιστημονική όσο και η εμπειρική γνώση που έχουν οι κυνηγοί, αποτελούν ανεκμετάλλευτα μέχρι στιγμής εφόδια.

2. Η κατά χρόνο και τόπο διαχείριση των θηραμάτων μέσα από περιορισμούς θήρας πρέπει να προσαρμόζεται στο εκάστοτε θήραμα και όχι να εκδίδονται γενικόλογες και ατεκμηρίωτες απαγορεύσεις όπως γίνεται σήμερα.

3. Το δικαίωμα της άσκησης της θήρας στην Ελλάδα να τεκμηριωθεί επιστημονικά και να κατοχυρωθεί θεσμικά έτσι ώστε να μην εξαρτάται από φορείς και ιδιώτες που έχουν ταχθεί με άγνοια, ίδιο όφελος ή εμπάθεια ενάντια στο κυνήγι.

4. Να παραμείνει ως έχει η διάρκεια θήρας μέχρι να υπάρξουν αξιόλογες και επιστημονικά αποδεκτές μελέτες που να προσδιορίζουν τη φαινολογία της μετανάστευσης των πουλιών.

5. Να επιτρέπεται γενικά η θήρας στις Ζ. Ε. Π. και οι όποιες απαγορεύσεις να γίνονται ειδικά και μετά από σχετική επιστημονική τεκμηρίωση

6. Να σταματήσει η παράλογη και αντιεπιστημονική ταύτιση της νόμιμης θήρας με τη μείωση της βιοποικιλότητας η οποία αποπροσανατολίζει πολιτικούς και πολίτες και κρύβει τις πραγματικές απειλές για τη βιοποικιλότητα.

Η έλλειψη συντονισμού και προγράμματος, αποτελεί τα τελευταία τουλάχιστον χρόνια, βασικό γνώρισμα στη θεσμική προσέγγιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων τη χώρας μας. Οι αρμόδιες Υπηρεσίες κατακερματισμένες και ανοργάνωτες, δεν επαρκούν για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος στην πράξη και διάφορες οργανώσεις, θεσμικές (Φορείς Διαχείρισης) και μη (Οικολογικές Οργανώσεις) ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια, διεκδικώντας κονδύλια και προσδοκώντας να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στα τεκταινόμενα, χωρίς όμως να υπόκεινται σε κάποιο θεσμικό οικονομικό ή επιστημονικό έλεγχο.

Άμεση συνέπεια των παραπάνω είναι η συνεχής υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος της Ελλάδας μέσα από τις πυρκαγιές, τη ρύπανση της ατμόσφαιρας, τη μόλυνση των υδάτων την καταστροφή των ενδιαίτημα των, την παράνομη δόμηση, τη λαθροθηρία, λαθραλιεία, λαθροϋλοτομία και τις αγοραπωλησίες λιμνών (Βιστωνίδα) και άλλων ευαίσθητων οικολογικά περιοχών (Κρήτη), με σκοπό την τουριστική τους αξιοποίηση που συνήθως ισοδυναμεί στη χώρα μας με την καταστροφή τους. Από τις ομάδες ανθρώπων που καρπώνονται χωρίς οικονομικό κέρδος κάποιον ανανεώσιμο φυσικό πόρο οι κυριότερες είναι οι ερασιτέχνες αλιείς, οι κυνηγοί, οι συλλέκτες μανιταριών, καρπών και βοτάνων, και οι ερασιτέχνες μελισσοκόμοι.

Από αυτές, η μόνη ομάδα η οποία διαρθρώνεται διοικητικά και ελέγχεται θεσμικά είναι αυτή των κυνηγών. Οι Έλληνες Κυνηγοί, 230.000 στον αριθμό έχουν οργανωθεί σε Κυνηγετικούς Συλλόγους (σε επίπεδο νομού), σε Κυνηγετικές Ομοσπονδίες (σε επίπεδο Περιφέρειας) και στην Κυνηγετική Συνομοσπονδία Ελλάδος (επικράτεια). Η παραπάνω διάρθρωση, σε συνδυασμό με τα ετήσια έσοδα από την ανανέωση των αδειών θήρας, έδωσε τη δυνατότητα στις Κυνηγετικές Οργανώσεις να στελεχωθούν με επιστήμονες ειδικευμένους στη διαχείριση της άγριας πανίδας και να συστήσουν το Σώμα της Θηροφυλακής, το οποίο αριθμεί σήμερα πλέον των 500 θηροφυλάκων. Οι θηροφύλακες χρηματοδοτούνται και εξοπλίζονται με αυτοκίνητα και ρουχισμό από τις Κυνηγετικές Οργανώσεις, ορκίζονται όμως στις κατά τόπους Δασικές Υπηρεσίες από τις οποίες και ελέγχονται και τις οποίες συνεπικουρούν στο δύσκολο έργο της πάταξης της λαθροθηρίας.

Σε ότι αφορά τις δραστηριότητες που αναπτύσσουν, οι Κυνηγετικές Οργανώσεις εποπτεύονται θεσμικά και ελέγχονται οικονομικά από τις κατά τόπους Διευθύνσεις Δασών. Ο παραπάνω έλεγχος σε συνδυασμό με την καταστατική τους υποχρέωση να δαπανούν τουλάχιστον το 50% των εσόδων τους σε φιλοθηραματικές δράσεις κατατάσσει σήμερα τις Κυνηγετικές Οργανώσεις πρώτες και μοναδικές όσον αφορά στα χρήματα που έχουν επενδύσει για τη διατήρηση και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας. Αντίθετα, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και οι θεσμοθετημένοι φορείς, δαπανούν σημαντικά κονδύλια από Εθνικούς ή Ευρωπαϊκούς πόρους, χωρίς όμως να έχουν να επιδείξουν τα αντίστοιχα αποτελέσματα.

Παρόλα τα παραπάνω, το κυνήγι στην Ελλάδα αυτές τις μέρες διώκεται με κυριότερη αιτία την έλλειψη ουσιαστικής διαχείρισης από πλευράς της θεσμικά αρμόδιας Δασικής Υπηρεσίας, το αντικυνηγετικό μένος κάποιων Μ.Κ.Ο. και την έλλειψη πολιτικής βούλησης για ουσιαστικές δράσεις προστασίας , βασισμένης σε στοιχεία και μελέτες που όφειλε να συγκεντρώνει το κράτος μέσω των αρμόδιων Υπουργείων σχετικά με την αφθονία των θηραματικών πληθυσμών.

Το ενδεχόμενο των αναμενόμενων περικοπών τόσο σε χρόνο, όσο και στον τόπο για το κυνήγι στην επόμενη κυνηγετική περίοδο θα σηματοδοτήσει

1. Διαφυγόντα κέρδη από τα καταστήματα και τις υπηρεσίες που στηρίζουν τα έσοδα τους άμεσα ή έμμεσα στους κυνηγούς.

2. Αίσθημα περιορισμού θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως είναι η επαφή με τη φύση και η αειφόρος κάρπωση των θηραμάτων σε 230.000 Έλληνες πολίτες.

3. Επιβεβαίωση του φόβου πως η «πράσινη ανάπτυξη» και η προστασία της φύσης, εκλαμβάνεται από τους αρμόδιους ως απομόνωση της από, τους Έλληνες πολίτες και παράδοση της άνευ όρων και ελέγχου στα οργανωμένα συμφέροντα.

4. Ανάδειξη των Μ.Κ.Ο. οι οποίες όπως αναφέρθηκε δεν υπόκεινται σε κανένα θεσμικό οικονομικό ή επιστημονικό έλεγχο, σε βασικό συνομιλητή με κυρίαρχο ρόλο στη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας το οποίο υπενθυμίζεται πως αποτελεί δημόσιο αγαθό και όχι πεδίο για εύκολο κέρδος και επικοινωνιακούς πειραματισμούς.

Με βάση τα παραπάνω προκαλεί έντονη απογοήτευση η κατάσταση ομηρίας στην οποία έχει περιέλθει το φυσικό περιβάλλον και η θήρα στην Ελλάδα, καθώς και η απουσία προσέγγισης από πλευράς Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής προς τις Κυνηγετικές Οργανώσεις στα πλαίσια της διαχείρισης της θήρας και των θηραματικών πληθυσμών.

Αρκεί μία ανάγνωση των όσων ορίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το περιβάλλον σχετικά με τη θήρα για να αντιληφθεί κανείς αν και κατά πόσο το κυνήγι αποτελεί απειλή για τη βιοποικιλότητα, αν επιτρέπεται ή όχι να έχει ένα κράτος μέλος κλιμακωτή λήξη της περιόδου θήρας και για το αν αρκούν τα στοιχεία μίας ετήσιας μελέτης για να αφαιρεθεί ένας μήνας από την επόμενη κυνηγετική περίοδο και συγκεκριμένα ο Φεβρουάριος, όπως αξιώνουν χωρίς τεκμηρίωση διάφορες ΜΚΟ που στις περισσότερες περιπτώσεις τελούν υπό καθεστώς πλήρους άγνοιας τόσο για τη βιολογία όσο και για τη διαχείριση των Θηραμάτων, παρόλα αυτά εκφέρουν άποψη για αυτά, γεγονός που δείχνει πως εκμεταλλεύονται το περιβαλλοντικό ζήτημα της χώρας για ίδιο όφελος.

Εκτεταμένη Περίληψη
του νομοσχεδίου για την προστασία της βιοποικιλότητας

Ανάγκη για ένα νόμο για τη βιοποικιλότητα
Με το νέο νομοσχέδιο διατυπώνεται ένα αποτελεσματικό πλαίσιο προστασίας της βιοποικιλότητας, με τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας και λαμβάνοντας υπόψη τις διεθνείς συμβάσεις, τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα προβλήματα της προϋπάρχουσας νομοθεσίας.
Το νομοσχέδιο δεν αναφέρεται μόνο στην προστασία οικοτόπων και ειδών, όπως συνέβαινε με την προηγούμενη νομοθεσία, αλλά επιχειρεί με ολοκληρωμένο τρόπο την προστασία της βιοποικιλότητας ως εθνικού κεφαλαίου και κρίσιμης παρακαταθήκης της χώρας για το μέλλον.
Μέχρι σήμερα, τα ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος εν γένει και του βιολογικού πλούτου της χώρας ειδικότερα διέπονταν από τις διατάξεις ενός εξαιρετικού και πρωτοποριακού για την εποχή του νόμου, του «νόμου Τρίτση» 1650/1986. Ο νόμος όμως αυτός εφαρμόστηκε μόνο εν μέρει, κυρίως λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης. Σήμερα, 24 χρόνια μετά, ο πολύτιμος αυτός νόμος χρειάζεται επικαιροποίηση και συντονισμό με την κοινοτική νομοθεσία, αλλά και με τη νομοθεσία περί δασών.
Το νομοσχέδιο συντονίζει τις διατάξεις περί προστασίας της βιοποικιλότητας με τη δασική νομοθεσία και κρατά τα στοιχεία που ενισχύουν την προστασία, ενώ προσαρμόζεται στις διεθνείς συμβάσεις και προδιαγραφές (π.χ. την κατηγοριοποίηση των προστατευομένων περιοχών της IUCN) προσαρμοσμένες στο ελληνικό δίκαιο. Απλοποιεί, επίσης, τις διαδικασίες χαρακτηρισμού περιοχών προστασίας, αλλά και αποσαφηνίζει τι επιτρέπεται και τι αποκλείεται από αυτούς τους σημαντικούς θύλακες βιοποικιλότητας και φυσικών πόρων. Επιπλέον, το νομοσχέδιο έρχεται να συμπληρώσει κενά που αφορούν -για παράδειγμα-την προστασία των μικρών υγροτόπων και τα μέτρα διαχείρισης και προστασίας των περιοχών του κοινοτικού δικτύου Natura 2000.
Στόχος μας είναι η Ελλάδα να «μιλά την ίδια γλώσσα» με τους εταίρους της, μια γλώσσα απλή, κατανοητή από όλους και αρκούντως προστατευτική για τον πολύτιμο φυσικό μας πλούτο.
Βιοποικιλότητα
Ο όρος «βιοποικιλότητα» αναφέρεται στον αριθμό, την ποικιλία και την ποικιλομορφία των ζωντανών οργανισμών. Περιλαμβάνει την ποικιλία μεταξύ ειδών, εντός των ειδών και μεταξύ οικοσυστημάτων, καθώς και τον τρόπο λειτουργίας και εξέλιξής τους (τοπικής και χρονικής). Η βιοποικιλότητα αποτελεί κοινό αγαθό και πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Βασικά αίτια της απώλειας της βιοποικιλότητας είναι:‐Καταστροφή, υποβάθμιση και κατακερματισμός των οικοτόπων ‐Αλόγιστη χρήση φυσικών πόρων ‐Ρύπανση‐Εξάπλωση ξενικών ειδών στα φυσικά οικοσυστήματα
-Κλιματική αλλαγή
Η κατάσταση της ελληνικής βιοποικιλότητας

Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και των τοπογραφικών και κλιματικών της χαρακτηριστικών, η Ελλάδα φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα, από τις υψηλότερες σε ευρωπαϊκό και μεσογειακό επίπεδο. Η καλή οικολογική κατάσταση της ελληνικής βιοποικιλότητας, όμως, αποτελεί μόνο θεωρητική παραδοχή, καθώς η έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων προστασίας, η απουσία επιστημονικής γνώσης και η περιβαλλοντικά καταστροφική ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών έχουν υποβαθμίσει τα φυσικά χαρακτηριστικά της χώρας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2009:
- Το 31% των οικοτόπων που απαντώνται στην Ελλάδα βρίσκονται σε μη ικανοποιητική/ανεπαρκή κατάσταση διατήρησης.
- Το 80% των θαλάσσιων οικοτόπων/ενδιαιτημάτων που απαντώνται στην Ελλάδα και προστατεύονται από την Οδηγία βρίσκονται σε μη ικανοποιητική/ανεπαρκή κατάστασης διατήρησης.
- Για το 65% των χερσαίων ειδών και το 62% όλων των ειδών που προστατεύονται από την Οδηγία η κατάσταση διατήρησης είναι άγνωστη.
- Για όλα τα αρθρόποδα, η κατάσταση διατήρησης είναι άγνωστη, ενώ ακόμα και για τα θηλαστικά η κατάσταση διατήρησης είναι άγνωστη σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70%.
Επιπλέον, επτά από τους δέκα Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας της χώρας έχουν περιληφθεί στον Κατάλογο Μοντρέ, τη «μαύρη λίστα» δηλαδή της Σύμβασης Ραμσάρ για τους Υγροτόπους.
Συνολικά, όπως καταδεικνύουν σημαντικές καταδίκες της χώρας μας από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ), η Ελλάδα δεν διαθέτει πολιτική για την προστασία της βιοποικιλότητας. Εδώ και δεκαετίες, η χώρα μας δεν έχει λάβει τα απαραίτητα νομικά, θεσμικά, ρυθμιστικά και χρηματοδοτικά μέτρα, ώστε να διασφαλίσει την προστασία των μοναδικών φυσικών χαρακτηριστικών της.
Σκοπός
Σκοπός των προτεινόμενων ρυθμίσεων είναι η αειφόρος διαχείριση και αποτελεσματική προστασία της βιοποικιλότητας, ως πολύτιμου και αναντικατάστατου εθνικού οικολογικού και πολιτιστικού πλούτου. Η προστασία της βιοποικιλότητας προϋποθέτει διαδικασίες προγραμματισμού και διαχείρισης, στο πλαίσιο των οποίων εξασφαλίζεται ευρεία φάση διαβούλευσης από τους εμπλεκόμενους αρμόδιους φορείς, ερευνητικά ιδρύματα, ΜΚΟ, πολίτες, ώστε να αξιοποιείται η βέλτιστη επιστημονική γνώση και η διαθέσιμη τεχνογνωσία. Οι ειδικότεροι στόχοι είναι οι ακόλουθοι: α) Αποτελεσματική προστασία και διαχείριση των σημαντικών περιοχών για τη βιοποικιλότητα, μέσα από τη βέλτιστη οργάνωση και λειτουργία του εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών. β) Ενσωμάτωση και εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου για τη διαχείριση και την προστασία της βιοποικιλότητας. γ) Επίτευξη ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας, ιδίως εκείνων που χαρακτηρίζονται ως σημαντικά. δ) Αποτελεσματικοί μηχανισμοί παρακολούθησης, αξιολόγησης και επιτήρησης, ώστε να διασφαλίζεται η εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για τη διαχείριση και την προστασία της βιοποικιλότητας.
ε) Απόκτηση επαρκούς γνώσης για την κατάσταση των ειδών και οικοσυστημάτων, ως κύριο εργαλείο για την αποτελεσματική διαχείριση και προστασία της βιοποικιλότητας. στ) Η ενσωμάτωση της συνιστώσας της διατήρησης της βιοποικιλότητας σε όλα τα επίπεδα σχεδιασμού και στις τομεακές και αναπτυξιακές πολιτικές της χώρας.

ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ

Προστατευόμενες περιοχές Χερσαίες, υδάτινες ή μικτού χαρακτήρα περιοχές, μεμονωμένα στοιχεία ή σύνολα της φύσης και του τοπίου, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενα προστασίας και διατήρησης λόγω της οικολογικής, γεωμορφολογικής, βιολογικής, επιστημονικής ή αισθητικής σημασίας τους. Οι προστατευόμενοι βιότοποι μπορούν να χαρακτηρίζονται ως:

1. Περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης
2. Περιοχές προστασίας της φύσης
3. Φυσικά πάρκα
4. Περιοχές προστασίας οικοτόπων και ειδών που διακρίνονται σε Ειδικές Ζώνες Διατήρησης, Ζώνες Ειδικής Προστασίας και Καταφύγια Άγριας Ζωής
5. Προστατευόμενα τοπία
Οι παραπάνω περιοχές υπόκεινται σε ζωνώσεις και μπορεί να αποτελούν και οι ίδιες ζώνες ευρύτερων προστατευόμενων περιοχών. Τα αντικείμενα προστασίας και διατήρησης με τις ζώνες τους διέπονται από Σχέδια Διαχείρισης, με τα οποία, στο πλαίσιο των όρων και προϋποθέσεων που τίθενται στα προεδρικά διατάγματα, τις υπουργικές αποφάσεις και αποφάσεις των γενικών γραμματέων περιφερειών.

1. Ως περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης χαρακτηρίζονται εκτάσεις με εξαιρετικά ευαίσθητα οικοσυστήματα, ενδιαιτήματα σπάνιων ή απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών της αυτοφυούς χλωρίδας ή άγριας πανίδας ή εκτάσεις με παραμέτρους που παίζουν σημαντικό ρόλο στον κύκλο ζωής σπάνιων ή απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών της άγριας πανίδας. Στις περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης απαγορεύεται κάθε δραστηριότητα. Κατ’ εξαίρεση, μπορεί να επιτρέπονται, σύμφωνα με τις ειδικότερες ρυθμίσεις του οικείου Σχεδίου Διαχείρισης, η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών και η εκτέλεση εργασιών που αποσκοπούν στη διατήρηση των χαρακτηριστικών τους, εφόσον εξασφαλίζεται υψηλός βαθμός προστασίας.

2. Ως περιοχές προστασίας της φύσης χαρακτηρίζονται εκτάσεις μεγάλης οικολογικής ή βιολογικής αξίας. Στις περιοχές αυτές προστατεύεται το φυσικό περιβάλλον από κάθε δραστηριότητα ή επέμβαση που είναι δυνατό να μεταβάλει ή να αλλοιώσει τη φυσική κατάσταση, σύνθεση ή εξέλιξή του. Κατ’ εξαίρεση, μπορούν να επιτρέπονται, σύμφωνα με τις ειδικότερες ρυθμίσεις του οικείου σχεδίου διαχείρισης, η εκτέλεση εργασιών, ερευνών και η άσκηση ασχολιών και δραστηριοτήτων, κυρίως παραδοσιακών, εφόσον δεν έρχονται σε αντίθεση με τους σκοπούς προστασίας.

3. Ως φυσικά πάρκα, εθνικά ή περιφερειακά, χαρακτηρίζονται μικρής ή μεγάλης έκτασης χερσαίες, υδάτινες ή μικτού χαρακτήρα περιοχές, εφόσον παρουσιάζουν ιδιαίτερη αξία και ενδιαφέρον λόγω της ποιότητας των φυσικών και πολιτιστικών τους χαρακτηριστικών και παράλληλα προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες για ανάπτυξη δραστηριοτήτων, που εναρμονίζονται με την προστασία της φύσης και
του τοπίου, μεταξύ αυτών και της εγκατάστασης ΑΠΕ σύμφωνα με τις διατάξεις του οικείου νόμου.
Ο χαρακτηρισμός περιοχών ως φυσικών πάρκων αποσκοπεί στη διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς και της βιοποικιλότητας, καθώς και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας ευρύτερων περιοχών της χώρας με παράλληλη παροχή στο κοινό δυνατοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και φυσιολατρικών δραστηριοτήτων.
4. Ως περιοχές προστασίας οικοτόπων και ειδών χαρακτηρίζονται εκτάσεις χερσαίες, υδάτινες ή θαλάσσιες που έχουν ως στόχο τη διασφάλιση της διατήρησης των προστατευόμενων οικοτόπων και ειδών. Διακρίνονται σε Ειδικές Ζώνες Διατήρησης, Ζώνες Ειδικής Προστασίας και Καταφύγια Άγριας Ζωής.
4.1.Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ) Οι περιοχές που έχουν γίνει αποδεκτές ως Τόποι Κοινοτικής Σημασίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έχουν ενσωματωθεί στο παράρτημα 1 της Απόφασης 2006/613/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χαρακτηρίζονται ως Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ).
4.2 Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) Με τον παρόντα νόμο εγκρίνεται ο κατάλογος και τα όρια των περιοχών της ελληνικής επικράτειας που έχουν ταξινομηθεί ως «Ζώνες Ειδικής Προστασίας» βάσει του άρθ. 4 της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ για τα πουλιά και έχουν ενταχθεί στο κοινοτικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Ρυθμίσεις με οριζόντιο ή και ειδικότερο χαρακτήρα για την προστασία και οικολογική διαχείριση των Ζ.Ε.Π. είναι δυνατό να εξειδικεύονται περαιτέρω καθώς και να ορίζονται πρόσθετες τέτοιες, με κοινές αποφάσεις του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και των εκάστοτε συναρμόδιων υπουργών.
4.3 Καταφύγια Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) Πρόκειται για τη γνωστή κατηγορία προστασίας που περιλαμβάνεται στον Δασικό Κώδικα και οι οποίες με το παρόν νομοσχέδιο εντάσσονται στο εθνικό σύστημα προστατευόμενων περιοχών. Με τις προτεινόμενες διατάξεις, ως ΚΑΖ μπορούν να χαρακτηρίζονται και θαλάσσιες περιοχές που έχουν ιδιαίτερη σημασία ως σημαντικοί τόποι αναπαραγωγής ψαριών και συγκέντρωσης γόνου, ή, τέλος, ως σημαντικά θαλάσσια ενδιαιτήματα. Ως καταφύγια άγριας ζωής μπορούν να χαρακτηρίζονται και οι οικολογικοί διάδρομοι μεταξύ άλλων κατηγοριών προστατευόμενων περιοχών του παρόντος κεφαλαίου.

5. Ως προστατευόμενα τοπία χαρακτηρίζονται περιοχές με οικολογική, ή/και αισθητική ή/και πολιτιστική αξία και εκτάσεις που δύνανται να είναι πρόσφορες για αναψυχή του κοινού ή συμβάλλουν στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος λόγω των ιδιαίτερων φυσικών ή ανθρωπογενών χαρακτηριστικών τους.

Η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής τηρεί βάση δεδομένων με όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για την οικολογική κατάσταση και την κατάσταση διαχείρισης όλων των προστατευόμενων περιοχών ανά την επικράτεια και δίδει τις κατευθύνσεις για την αειφορική διαχείριση των περιοχών αυτών.
Χαρακτηρισμός προστατευόμενων περιοχών
Για τον χαρακτηρισμό των προστατευόμενων περιοχών 1, 2, και 3, την οριοθέτηση και τον καθορισμό των επιτρεπόμενων χρήσεων γης και των δραστηριοτήτων εντός αυτών εκδίδεται προεδρικό διάταγμα, με πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κατόπιν γνωμοδοτήσεως των οικείων περιφερειακών συμβουλίων και της Επιτροπής «Φύση», σε εφαρμογή Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης.
Για τον χαρακτηρισμό μιας περιοχής ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής εκδίδεται απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας, με βάση ειδική έκθεση που τεκμηριώνει την οικολογική αξία της περιοχής.
Για τον χαρακτηρισμό μιας περιοχής ως «Προστατευόμενο Τοπίο» εκδίδεται απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας, με βάση ειδική έκθεση που τεκμηριώνει την οικολογική αξία της περιοχής.
Ρυθμίσεις για την προστασία και διαχείριση των περιοχών του Δικτύου Φύση 2000
Στις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 εισάγονται μεταξύ άλλων οι εξής περιορισμοί: α) Απαγορεύεται η εγκατάσταση ιδιαιτέρως οχλουσών και επικίνδυνων βιομηχανικών εγκαταστάσεων που εμπίπτουν στις διατάξεις της Οδηγίας 96/82/ΕΚ (Seveso), όπως ισχύει. β) Απαγορεύεται η εγκατάσταση βιομηχανικών εγκαταστάσεων υψηλής όχλησης, όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτημα της ΚΥΑ 13727/724/2003 (ΦΕΚ Β, 1087/5.8.2003). γ) Απαγορεύεται ο καθορισμός περιοχών των κατηγοριών α και β της παρ. 2 του άρθρου 1, και Περιοχών Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (Π.Ο.Τ.Α.) του άρθρου 29 του ν. 2545/1997. δ) Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής καθορίζονται κριτήρια και ρυθμίσεις για τη λειτουργία ή την απομάκρυνση υπαρχουσών εγκαταστάσεων των ανωτέρω περιπτώσεων. ε) Απαγορεύεται η χρήση μη φιλικών προς το περιβάλλον μεθόδων παραγωγής γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. στ) Απαγορεύεται η τοποθέτηση κάθε είδους διαφημιστικών πινακίδων, πλην εκείνων που ενημερώνουν τον επισκέπτη για την περιοχή ή προωθούν τις ήπιες φυσιολατρικές δραστηριότητες.
Στις περιοχές Natura 2000 είναι δυνατή η αδειοδότηση δραστηριοτήτων που κρίνονται εξαιρετικά σημαντικές για την ασφάλεια ή την εθνική οικονομία (π.χη εγκατάσταση ΑΠΕ), αφού ληφθούν επαρκή μέτρα αντιμετώπισης των πιθανών επιπτώσεών τους.
Εκπονούνται και εγκρίνονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σχέδια διαχείρισης για όλες τις μορφές αλιείας (μέση, παράκτια και ερασιτεχνική) εντός των ΕΖΔ και των ΖΕΠ, τα οποία στοχεύουν στη διατήρηση των προστατευόμενων θαλάσσιων ειδών και οικοτόπων, και ιχθυοαποθεμάτων της κάθε περιοχής, μέσω του περιορισμού της αλιευτικής προσπάθειας, της αύξησης επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων και τοπικών ή/και χρονικών περιορισμών.
Ειδικές ρυθμίσεις για την προστασία του φυσικού χώρου
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής εκπονεί εθνικό σχέδιο προσαρμογής των οικοσυστημάτων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ειδικότερα όσον αφορά τον παράκτιο χώρο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής μεριμνά για την έκδοση οδηγιών προς τις αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή των αρχών της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παράκτιας Ζώνης, σύμφωνα με τις υποδείξεις της Σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2002/413/ΕΚ.
Οι μικροί παράκτιοι υγρότοποι με μέγεθος μικρότερο ή ίσο με 30 στρ. οριοθετούνται ως στοιχεία της παράκτιας ζώνης και υπάγονται στις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί αιγιαλού. Για τις παραπάνω ενέργειες λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια, η ισχύς έστω ενός από τα οποία πιστοποιεί την ύπαρξη υγροτόπου:

- κατάλληλες υδρολογικές συνθήκες, που οδηγούν σε κατάκλυση ή κορεσμό των εδαφών με επιφανειακό ή υπόγειο νερό σε συχνότητα και διάρκεια τέτοια, ώστε να είναι ικανές να στηρίζουν υγροτοπική κατά το πλείστον βλάστηση, η οποία είναι προσαρμοσμένη σε συνθήκες κορεσμένου εδάφους
- παρουσία υδρομορφικών εδαφών,
- παρουσία αλοφυτικής ή υδροφυτικής ή υπερυδατικής ή παρυδάτιας δενδρώδους βλάστησης Η αποτελεσματική φύλαξη των μικρών παράκτιων υγροτόπων αποτελεί αρμοδιότητα των κατά περίπτωση οικείων τοπικών αρχών.
Εισάγονται επίσης περιορισμοί και απαγορεύσεις στην αλιεία με τη χρήση συγκεκριμένων εργαλείων, με στόχο την προστασία πολύτιμων θαλάσσιων οικοτόπων, όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας. Εκπονούνται επίσης και εγκρίνονται με κοινή απόφαση των υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής πενταετή σχεδία διαχείρισης για όλες τις μορφές αλιείας (μέση, παράκτια και ερασιτεχνική).
Για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας η θαλάσσια κυκλοφορία παρακολουθείται, ελέγχεται και υπόκειται σε διαχείριση μέσω της λειτουργίας εθνικού συστήματος VTMIS (Vessel Traffic Monitoring Information System). Η λειτουργία του συστήματος αποτελεί αρμοδιότητα του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
Σημαντικά είδη χλωρίδας και πανίδας
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, σε συνεργασία με άλλους αρμόδιους φορείς εκπονεί και εφαρμόζει σχέδια διαχείρισης ή/και δράσης, δίνοντας προτεραιότητα: α) Στα είδη των οποίων η προστασία και διαχείριση επιβάλλεται από τις διεθνείς συμβάσεις που έχει κυρώσει η Ελλάδα, και από την κοινοτική νομοθεσία. β) Στα είδη που περιλαμβάνονται στις κατηγορίες κινδύνου του εθνικού και των διεθνών κόκκινων καταλόγων. γ) Στα ενδημικά είδη. δ) Στα είδη που παρουσιάζουν ιδιαίτερα κατακερματισμένη κατανομή.
ε) Στα είδη που είναι σημαντικά για την τοπική κατανάλωση (τρόφιμα, πρώτες ύλες, παραδοσιακά φάρμακα), ακόμα και αν δεν περιλαμβάνονται στους κόκκινους καταλόγους. στ) Στις ιθαγενείς φυλές ζώων ή ποικιλίες φυτών.
Προστασία της ενδημικής βιοποικιλότητας
Για την προστασία των ενδημικών ειδών χλωρίδας και πανίδας και μικροοργανισμών απαγορεύεται η αποκομιδή, συλλογή, κοπή, εκρίζωση, κατοχή, μεταφορά δειγμάτων οποιουδήποτε είδους, εμπορία, βλάβη, καταστροφή, και η απευθείας ή έμμεση θανάτωσή τους. Εξαιρούνται είδη της χλωρίδας και ιθαγενείς φυλές ζώων που είναι χαρακτηριστικά για την τοπική παραγωγή και κατανάλωση, εκτός αν το σχέδιο δράσης για τα είδη αυτά προβλέπει διαφορετικά.
Το σύνολο των γενετικών πόρων της Ελλάδας λογίζεται ως εθνικό κεφάλαιο, του οποίου η χρήση υπόκειται σε όρους και περιορισμούς σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Σύμβασης της Βόννης για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και το δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από τη χρήση τους, και σύμφωνα με τις προβλέψεις της Σύμβασης της Βιοποικιλότητας για το θέμα.
Ειδικές ρυθμίσεις για τα εισβάλλοντα ξενικά είδη
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και ακαδημαϊκά ή ερευνητικά ιδρύματα και κέντρα, εκπονεί έρευνα επικινδυνότητας και συντάσσει κατάλογο των εισβαλλόντων ειδών που βρίσκονται στην χώρα μας.
Ανάλογα με την κατηγορία κινδύνου το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής συντάσσει σχέδια προστασίας της βιοποικιλότητας και διαχείρισης των αντίστοιχων εισβαλλόντων ειδών.
Επιστημονική έρευνα
Η έρευνα για την κατάσταση και τη χρήση των συστατικών της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένων και των γενετικών και βιοχημικών πόρων, αδειοδοτείται, ελέγχεται και ενθαρρύνεται από το κράτος.
Ως βασικό εργαλείο διαχείρισης της βιοποικιλότητας ορίζεται η εθνική στρατηγική για τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένου και αναλυτικού σχεδίου δράσης που επικαιροποιείται ανά πενταετία, η οποία συντάσσεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής ανά δεκαπέντε έτη και εγκρίνεται με πράξη υπουργικού συμβουλίου.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής σε χρονικό διάστημα πέντε ετών από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου οφείλει: α) Να έχει απογράψει, κατά τον επιστημονικά πληρέστερο δυνατό τρόπο, τη βιοποικιλότητα της Ελλάδας σε όλα τα επίπεδα της ζωής (μικροοργανισμοί, χλωρίδα και πανίδα) και να έχει εκτιμήσει τις τάσεις και τις απειλές (συμπεριλαμβανομένων και των εισβαλλόντων ειδών). β) Να έχει απογράψει τις ιδιωτικές και δημόσιες επιστημονικές ή μη συλλογές (γονιδιακό υλικό, σπέρματα και γαμετικό υλικό, είδη μικροοργανισμών, μυκήτων, φυτών και ζώων), συμπεριλαμβανομένων βοτανικών και ζωολογικών κήπων, φυτωρίων κ.λπ.
γ) Να έχει καταχωρήσει όλα τα παραπάνω σε μια βάση δεδομένων για τη βιοποικιλότητα της Ελλάδας, η οποία θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου.
Ενημέρωση της κοινωνίας
Η ελεύθερη και απρόσκοπτη πρόσβαση του κοινού σε κάθε διαθέσιμη πληροφορία για το περιβάλλον αποτελεί υποχρέωση της Διοίκησης, όπως απορρέει από τη Διεθνή Σύμβαση Άαρχους και τη νομοθεσία της ΕΕ. Αντίστοιχη υποχρέωση διευκόλυνσης της πρόσβασης των πολιτών σε σχετικές με την ποιότητα του περιβάλλοντος δημοσιευμένες πληροφορίες επιβάλλεται για κάθε φορέα συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων για την κατάσταση του περιβάλλοντος, όπως είναι τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και οι περιβαλλοντικές μη-κυβερνητικές οργανώσεις.
Εθνική Επιτροπή «ΦΥΣΗ»
Η λειτουργία της Επιτροπής ΦΥΣΗ 2000 του άρθρου 5 της ΚΥΑ 33318/3028/2812-1998, της οποίας οι αρμοδιότητες συμπληρώθηκαν με το άρθρο 17 του ν. 2742/1999, αποτελεί ευθύνη και υποχρέωση του εκάστοτε Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Η Εθνική Επιτροπή ΦΥΣΗ αποτελεί το κεντρικό επιστημονικό, γνωμοδοτικό όργανο του Κράτους για τον συντονισμό, την παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών και μέτρων προστασίας της ελληνικής βιοποικιλότητας.
Ευθύνη για την προστασία της βιοποικιλότητας
Αρμόδιος φορέας του κράτους για την προστασία της βιοποικιλότητας και την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Η ενσωμάτωση της προστασίας της βιοποικιλότητας σε όλες τις τομεακές πολιτικές που δύνανται να επιφέρουν επιπτώσεις στα είδη και τους οικοτόπους αποτελεί υποχρέωση όλων των αρμόδιων υπουργείων.
Μέτρα για την αποτροπή υποβάθμισης της βιοποικιλότητας
Σε κάθε περίπτωση κατά την οποία διαπιστώνεται, βάσει των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων, είτε η μείωση των πληθυσμών ενός ή περισσότερων απειλούμενων ειδών χλωρίδας ή πανίδας είτε η συρρίκνωση του φυσικού χώρου εξάπλωσής τους είτε η υποβάθμιση της κατάστασης ή η συρρίκνωση των οικοτόπων που είναι απαραίτητοι για την επιβίωση των ειδών αυτών ή οικοτόπων προτεραιότητας και ανεξαρτήτως του λόγου για τον οποίο αυτό συμβαίνει (όπως, ενδεικτικά, επιπτώσεις από έργα τεχνικής, αγροτικής κ.ά. υποδομής, επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, φυσικές καταστροφές, δασικές πυρκαγιές, ρύπανση, θήρα, ασθένειες, διαπιστούμενες ελλείψεις ή ανεπάρκειες της ισχύουσας νομοθεσίας κ.ά.), ο Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής σε συνεργασία με τους συναρμόδιους υπουργούς, μπορεί, με πλήρως αιτιολογημένη εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας, να καθορίζει κατεπειγόντως κάθε ενδεδειγμένο μέτρο για την αντιμετώπιση της κατάστασης και την επαναφορά, στην προηγούμενη κατάσταση, των πληθυσμών των ειδών ή του γεωγραφικού χώρου εξάπλωσής τους ή της έκτασης και κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων.

«… θέτουμε σε διαβούλευση την Εθνική Στρατηγική για την Βιοποικιλότητα. Ένα έργο που εκπονείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και έχει ορίζοντα 15ετίας. Είναι απόρροια μελέτης που το Δεκέμβριο 2005 ανέθεσε το ΥΠΕΧΩΔΕ στο Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων, την οποία στη συνέχεια  επεξεργάστηκε ομάδα στελεχών του Υπουργείου μας σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες. Σημειώνω ότι ελήφθησαν υπ’ όψιν όλες οι διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας μας.

Το περιβάλλον μας είναι η γη, ο αέρας, το νερό και οι μορφές ζωής που αναπτύσσονται σε αυτά και συναποτελούν την αλυσίδα της ζωής. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι η προστασία αυτών ακριβώς των μορφών ζωής και η διατήρηση της όσο δυνατόν μεγαλύτερης ποικιλίας τους –αυτού δηλαδή που ονομάζουμε «βιοποικιλότητα».
Όπως μας δείχνουν έγκυρες μελέτες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, η βιοποικιλότητα σήμερα δοκιμάζεται έντονα, λόγω των πολλαπλών πιέσεων που δέχεται από ανθρώπινες παρεμβάσεις και από την κλιματική αλλαγή. Είναι υποχρέωση όλων μας να εργαστούμε για να την προστατεύσουμε.

Στην Ελλάδα η κατάσταση είναι καλύτερη συγκριτικά με άλλες χώρες. Σε καμία άλλη μεσογειακή ή ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει διατηρηθεί τόσο υψηλή βιοποικιλότητα. Συνολικά στη χώρα μας έχουν καταγραφεί περίπου 5.500 είδη ανώτερων φυτών,  23.000 είδη ζώων της ξηράς και των γλυκών νερών  και 3.500 θαλάσσια είδη.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της ελληνικής βιοποικιλότητας είναι το υψηλό ποσοστό ενδημισμού, δηλαδή ένα μεγάλο ποσοστό των ειδών της χώρας μας συναντάται μονάχα εδώ. Μάλιστα, σύμφωνα με μελέτη του ΥΠΕΧΩΔΕ, 58 είδη φυτών, 182 ζωικά είδη και 85 τύποι οικοτόπων είναι Κοινοτικού ενδιαφέροντος, δηλαδή χρήζουν ιδιαίτερων μέτρων προστασίας.
Η Εθνική Στρατηγική για την Βιοποικιλότητα αποσκοπεί στην προστασία όλων  των μορφών ζωής και ιδίως εκείνων που χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή. Η κεντρική της ιδέα είναι ότι η απώλεια της βιοποικιλότητας μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνον μέσα από αλλαγές των παρεμβάσεών μας στο περιβάλλον. Χρειάζεται ένας στοχευμένος και ολοκληρωμένος σχεδιασμός που να συντονίζει ενέργειες σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης (κεντρικό, περιφερειακό, τοπικό). Και βέβαια, χρειάζεται και η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και του κάθε πολίτη ξεχωριστά, αφού όπως έχω ξαναπεί καμία περιβαλλοντική πολιτική δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς τη συμπαράσταση των ίδιων των πολιτών.

Θέτουμε, λοιπόν, την Εθνική Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα υπόψη όλων των συναρμόδιων Υπουργείων, των εμπλεκόμενων φορέων και όλων των ενδιαφερόμενων πολιτών, ώστε μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας  διαβούλευσης να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό η εφαρμογή της.»

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

Τι είναι βιοποικιλότητα και γιατί είναι σημαντική
Η βιοποικιλότητα αναφέρεται στην ποικιλία των μορφών της ζωής, δηλαδή στα διάφορα φυτά, τα ζώα και τους μικροοργανισμούς (είδη), στα γονίδια που περιέχουν οι οργανισμοί αυτοί (γενετική) και στα οικοσυστήματα που αυτοί σχηματίζουν, ενώ είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ζωής πάνω στη Γη, διότι παρέχει στον άνθρωπο και σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς τη δυνατότητα προσαρμογής σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Επηρεάζει τη λειτουργία και τη δυναμική των οικοσυστημάτων και ως εκ τούτου ζωτικής σημασίας υπηρεσίες και αγαθά από τα οποία εξαρτάται η υγεία και η ευημερία, όπως η διατήρηση της γονιμότητας του εδάφους, η παραγωγή τροφίμων, η ανακύκλωση των θρεπτικών στοιχείων, η ποιότητα της ατμόσφαιρας, η παραγωγή φαρμάκων και βεβαίως, η ρύθμιση του κλίματος.

Το μείζον πρόβλημα: γιατί χάνεται η βιοποικιλότητα
Από την Αξιολόγηση των Οικοσυστημάτων της Χιλιετίας που πραγματοποίησε ο ΟΗΕ το 2005 με τη συμβολή περίπου 1.300 ειδικών διαπιστώθηκε ότι η βιοποικιλότητα μειώνεται παγκοσμίως ο δε ρυθμός εξαφάνισης των ειδών είναι μεγαλύτερος από ποτέ με ταυτόχρονη μείωση της έκτασης των βιοτόπων τους. Η απώλεια αυτή συνεπάγεται την υποβάθμιση των υπηρεσιών και των αγαθών που παρέχουν τα οικοσυστήματα και, φυσικά, την επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης, με αντίκτυπο στην ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Παράλληλα, διακυβεύεται η ικανότητα των οικοσυστημάτων να υποστηρίξουν τις μέλλουσες γενιές.
Οι κυριότεροι λόγοι που ευθύνονται για την απώλεια της βιοποικιλότητας είναι:

1. η υποβάθμιση, ο κατακερματισμός και η καταστροφή των βιοτόπων
2. η κλιματική αλλαγή δεδομένου ότι κατά κύριο λόγο η αύξηση της θερμοκρασίας  επηρεάζει την βιολογία πολλών ειδών,
3. η εισβολή ξενικών χωρο-κατακτητικών ειδών, δηλαδή η εισαγωγή ξενικών ειδών σε νέες περιοχές, με αποτέλεσμα αυτά να ανταγωνίζονται τα ντόπια είδη για τους ίδιους πόρους. με έμμεσες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και την οικονομία.
4. η μη αειφορική άσκηση δραστηριοτήτων και η υπερεκμετάλλευση των ειδών. (π.χ. εντατικοποίηση της γεωργίας και κτηνοτροφίας, η υπερ-αλίευση) οι οποίες δεν επιτρέπουν την φυσική ανανέωση των πόρων και οδηγούν σταδιακά στην εξάντλησή τους και
5. η ρύπανση του νερού, του εδάφους και της ατμόσφαιρας (απόβλητα αστικά, γεωργικά, βιομηχανικά, τοξικά) που προκύπτουν από τις  ανθρώπινες δραστηριότητες.

Περιγραφή της Εθνικής Στρατηγικής για την Βιοποικιλότητα
Η Εθνική Στρατηγική που παρουσιάζεται σήμερα θέτει το πλαίσιο για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των πιέσεων στη βιοποικιλότητα μέσα από έναν ενιαίο, συγκροτημένο και ολοκληρωμένο  σχεδιασμό.
Διέπεται ιδίως από τις 27 θεμελιώδεις αρχές της Διεθνούς Διάσκεψης του Ρίο, που πραγματοποιήθηκε το 1992 στο Ρίο ντε Τζανέιρο και καθοδηγούν έκτοτε τις προσπάθειες τουλάχιστον 178 κρατών, (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας), για αειφορική ανάπτυξη. Επίσης, για την εκπόνησή της, ελήφθησαν υπ’ όψιν και όλες οι άλλες διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας μας, όπως η Σύμβαση Ραμσάρ, η Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και άλλων κρατών-μελών, το ΕΠΠΕΡΑΑ  2007-2013, το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού, οι κατευθύνσεις των Ειδικών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού, καθώς και πολλές μελέτες που αφορούν στη  βιοποικιλότητα της Ελλάδας.

Κεντρικός στόχος της Στρατηγικής είναι η ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας στη χώρα μας, ενώ ο χρονικός ορίζοντας εφαρμογής της είναι η δεκαπενταετία 2009-2023. Ο συνολικός αυτός σκοπός αναλύεται σε 23 Γενικούς Σκοπούς, οι οποίοι προέκυψαν από την ανάλυση της κατάστασης της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα και των συγκεκριμένων απειλών που αυτή αντιμετωπίζει, έχει δε ληφθεί υπόψη το υφιστάμενο θεσμικό και διοικητικό πλαίσιο και το πλαίσιο πολιτικών και προγραμμάτων.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ

Οι 23 Γενικοί σκοποί, οι οποίοι εξειδικεύονται σε Ειδικούς Σκοπούς και σε Άξονες Δράσης και οι οποίες εντάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες είναι οι εξής:

Η πρώτη κατηγορία αφορά στα τρία επίπεδα της βιοποικιλότητας, δηλαδή τη γενετική, των ειδών και των οικοσυστημάτων. Εδώ εντάσσονται οι πρώτοι δέκα (10) Γενικοί Σκοποί, οι οποίοι αναφέρονται στην διατήρηση των γενετικών πόρων της Ελλάδας  και στον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των ωφελειών που θα προκύψουν από την χρήση τους, στη διατήρηση των σημαντικών ειδών φυτών, ζώων και τύπων οικοτόπων Κοινοτικού και εθνικού ενδιαφέροντος, στην αειφορική διαχείριση και διατήρηση των οικοσυστημάτων (τα αγροτικά οικοσυστήματα,  τα υγροτοπικά, τα δασικά, τα φρύγανα και μακκί [ Φρύγανα: βλάστηση με αρωματικούς κυρίως θάμνους που καταλαμβάνουν περίπου το 15% της έκτασης της Ελλάδας και είναι η τυπική βλάστηση των νησιών του Αιγαίου και Μακκί:  βλάστηση που έχει μεγαλύτερο ύψος από τα φρύγανα], τα ορεινά, τα παράκτια και θαλάσσια), στον χαρακτηρισμό, διατήρηση και διαχείριση των  προστατευόμενων περιοχών (ολοκλήρωση του δικτύου Natura 2000) και στην προστασία και διατήρηση των Τοπίων.

Πιο αναλυτικά:

Γενικός Σκοπός 1: Διατήρηση των γενετικών πόρων της Ελλάδας. Δίκαιος και ισότιμος καταμερισμός των πλεονεκτημάτων που θα προκύψουν από τη χρήση των γενετικών πόρων.

Περιλαμβάνει την απογραφή, και αξιολόγηση των γενετικών πόρων που διατηρούνται σήμερα στον αγρό και στις τράπεζες γονιδίων σε όλη την επικράτεια της χώρας, τη σύνταξη και εφαρμογή εθνικού σχεδίου προστασίας  και διατήρησης γενετικού υλικού διαφόρων καλλιεργειών καθώς και των φυλών ειδών ζώων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο εξαφάνισης. Επίσης, περιλαμβάνει τη διαμόρφωση εθνικού ρυθμιστικού πλαισίου αδειοδοτήσεων για τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των πλεονεκτημάτων που θα προκύψουν από τη χρήση των γενετικών πόρων.

Γενικός Σκοπός 2: Διατήρηση των σημαντικών ειδών και οικοτόπων[1] της Ελλάδας.

Περιλαμβάνει την παρακολούθηση της κατάστασης διατήρησης των σημαντικών ειδών χλωρίδας, πανίδας και οικοτόπων και την προστασία τους μέσω της εφαρμογής σχεδίων δράσης. Επίσης προβλέπονται, σε συνεργασία με συναρμόδια Υπουργεία, ρυθμίσεις για αποζημιώσεις ή αντισταθμιστικά μέτρα σε παραγωγούς (γεωργούς, κτηνοτρόφους, αλιείς) που υφίστανται ζημιές που προκαλούνται από είδη της άγριας πανίδας και αποτελεσματική ρύθμιση της εμπορίας απειλούμενων ειδών ή προϊόντων από παράνομη υλοτομία.

Γενικός Σκοπός 3. Αειφορική διαχείριση αγροτικών οικοσυστημάτων για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει την ενίσχυση της εφαρμογής Κωδίκων Ορθής Γεωργικής Πρακτικής και των Κανονισμών και προτύπων Πολλαπλής Συμμόρφωσης( αφορά στις υποχρεώσεις του αγρότη να διατηρεί το χωράφι σε καλή κατάσταση, να προστατεύει το έδαφος και τα οικοσυστήματα, να φροντίζει για την δημόσια υγεία και την υγεία και καλή διαβίωση των ζώων κ.α ούτως ώστε να δικαιούται να λάβει άμεσες και έμμεσες Κοινοτικές οικονομικές ενισχύσεις.), τη προώθηση πρακτικών παραγωγής φιλικών προς το περιβάλλον (π.χ. βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, προστασία των ευαίσθητων στα νιτρικά περιοχών), τη διατήρηση των επικονιαστών ( Έντομα που συμμετέχουν στην εποικονίαση των φυτών (το αντίστοιχο της γονιμοποίησης στα ζώα) ώστε να προκύψει ο καρπός.) για την αγροτική βιοποικιλότητα και τη προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας (δραστικός περιορισμός της διάχεισης αστικών χρήσεων).

Γενικός Σκοπός 4. Διατήρηση και αειφορική διαχείριση ορεινών οικοσυστημάτων.

Περιλαμβάνει τη διατήρηση και ανόρθωση των ορεινών βοσκοτόπων (μέτρα για έλεγχο της υπερβόσκησης) και την αποφυγή της υλοποίησης έργων και υποδομών που υποβαθμίζουν τη βιολογική ποικιλότητα στα αλπικά λιβάδια (όπως π.χ. τουριστικές υποδομές, χιονοδρομικά κέντρα)

Γενικός Σκοπός 5. Διατήρηση και αειφορική διαχείριση δασικών οικοσυστημάτων.

Αφορά στη κατάρτιση και κύρωση δασικών χαρτών και σύνταξη δασολογίου, στη προστασία και διατήρηση δασικών οικοσυστημάτων μέσω του χαρακτηρισμού προστατευόμενων περιοχών και σε δράσεις πρόληψης πυρκαγιών Επίσης προβλέπεται η επικαιροποίηση υφιστάµενων σχεδίων διαχείρισης δασικών περιοχών και η σύνταξη νέων, η εφαρμογή μέτρων αειφορικής διαχείρισης και ανόρθωσης δασών, η παρακολούθηση της δασικής βιοποικιλότητας και η δημιουργία Εθνικού Συστήματος Δασικής Πιστοποίησης.

Γενικός Σκοπός 6. Διατήρηση μεσογειακών οικοσυστημάτων, και ειδικότερα φρυγάνων και μακκί.

Τα φρύγανα και τα μακκί είναι χαρακτηριστικά Μεσογειακά οικοσυστήματα και  καλύπτουν μεγάλο μέρος της βλάστησης της Ελλάδας. Προβλέπεται η προστασία τους από πυρκαγιές και η κατάλληλη διαχείριση της βόσκησης.

Γενικός Σκοπός 7. Διατήρηση και αειφορική διαχείριση υγροτοπικών οικοσυστημάτων.

Περιλαμβάνει τη σύνταξη Σχεδίων Διαχείρισης Υδατικών Διαμερισμάτων και εφαρμογή μέτρων διαχείρισης επιφανειακών και υπόγειων νερών, τον  σχεδιασμό και εφαρμογή προγραμμάτων παρακολούθησης της κατάστασης των υδάτων (ποιοτική και ποσοτική) και τη δημιουργία Τράπεζας Πληροφοριών για τη ποιοτική και ποσοτική κατάσταση των υδατικών πόρων της χώρας. Επίσης προβλέπεται η επικαιροποίηση της απογραφής των υγροτόπων, η διατήρησή τους μέσω του χαρακτηρισμού προστατευόμενων περιοχών και της προαγωγής μορφών γεωργίας, κτηνοτροφίας και αλιείας που ευνοούν τη διατήρηση της βιοποικιλόητας (π.χ. μέσω της εφαρμογής των Κωδίκων Ορθής Γεωργικής Πρακτικής, της εκπόνησης σχεδίων αλιευτικής διαχείρισης σε λίμνες, της προστασίας των περιοχών ωοτοκίας των ψαριών), και τέλος η αποκατάσταση υγροτόπων που στο παρελθόν είχαν αποξηρανθεί (π.χ. Κάρλα, Καλλιπεύκη) ή που έχουν υποβαθμιστεί (π.χ. Λ. Κορώνεια).

Γενικός Σκοπός 8. Διατήρηση παράκτιων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Περιλαμβάνει την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου για την εξάλειψη παράνομων δραστηριοτήτων (όπως διάθεση ακατέργαστων λυμάτων, αυθαίρετη δόμηση, χρήση δυναμίτη), τον χαρακτηρισμό θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, την εναρμόνιση και εφαρμογή της νομοθεσίας μας με την Οδηγία για τη Θαλάσσια Στρατηγική (που αφορά στη προαγωγή της αειφόρου χρήσης των θαλασσών και στην ενίσχυση των μηχανισμών αντιμετώπισης περιβαλλοντικών κινδύνων στον θαλάσσιο χώρο), και τον εκσυγχρονισμό της Εθνικής Αλιευτικής Νομοθεσίας. Επίσης προβλέπεται η λήψη μέτρων για την ενσωμάτωση της διατήρησης της βιοποικιλότητας στον τομέα των υδατοκαλλιεργειών (π.χ προωθούνται ο χαρακτηρισμός περιοχών οργανωμένης ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών, η περιβαλλοντική πιστοποίησή τους, οι βιολογικές υδατοκαλλιέργειες κ.α).

Γενικός Σκοπός 9. Χαρακτηρισμός, διατήρηση και αποτελεσματική διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών.

Περιλαμβάνει την ολοκλήρωση του δικτύου Natura 2000 με τον χαρακτηρισμό επιπλέον περιοχών στη χέρσο και στο θαλάσσιο χώρο. Θα ληφθούν μέτρα προστασίας, διατήρησης και αποφυγής της υποβάθμισης των οικοτόπων και των ειδών των περιοχών του Δικτύου. Επίσης προβλέπεται η υποστήριξη της λειτουργίας των υφιστάμενων Φορέων Διαχείρισης και η δημιουργία νέων, η ενίσχυση της οικολογικής συνοχής του Δικτύου και η εφαρμογή δράσεων διατήρησης σε περιοχές ενδιαφέροντος που βρίσκονται εκτός του Δικτύου (π.χ. μικρά νησιά, υγρότοποι).

Γενικός Σκοπός 10. Διατήρηση των τοπίων.

Περιλαμβάνει την επικαιροποίηση του καταλόγου των προτεινόμενων για  προστασία Τοπίων Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, την κύρωση της Ευρωπαϊκής Συνθήκης για τα Τοπία και τη  προώθηση των ρυθμίσεών της. Να διευκρινήσω ότι η κύρωση θα γίνει μετά την ολοκλήρωση του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού για τον ορεινό και τον παράκτιο χώρο. Επίσης προβλέπεται η διατήρηση του αγροτικού τοπίου και των γνωρισμάτων του. Τέτοια γνωρίσματα είναι οι ξερολιθιές, οι αναβαθμίδες, οι φυτοφράκτες στα όρια των ιδιοκτησιών, οι μύλοι, τα λιοτρίβια κ.α. Δηλαδή όλα τα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν την ιδιαιτερότητα της Ελληνικής υπαίθρου.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει θέματα τομεακά και διατομεακά. Εδώ εντάσσονται τέσσερεις (4) Γενικοί Σκοποί, οι οποίοι αναφέρονται στην συμβολή της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και στην υποστήριξη της δυνατότητας προσαρμογής της βιοποικιλότητας σ’ αυτήν, στην ενσωμάτωση της διατήρησης της βιοποικιλότητας στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, στην παραγωγή ενέργειας καθώς και στον τουρισμό. Επίσης εδώ περιλαμβάνεται και η διεθνής  και διακρατική συνεργασία για την προστασία της βιοποικιλότητας.

Πιο αναλυτικά:

Γενικός Σκοπός 13. Συμβολή στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, προσαρμογή σε αυτήν και μείωση των επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα από δράσεις αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.

Περιλαμβάνει μέτρα που ήδη αναφέρθηκαν και τα οποία θα συμβάλλουν στη μείωση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα (όπως π.χ. η προστασία των δασών,  η δάσωση με ιθαγενή είδη, η διατήρηση σε καλή κατάσταση των υγροτόπων και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων). Επίσης, θα επιδιωχθεί η ενίσχυση των δυνατοτήτων προσαρμογής της βιοποικιλότητας στην κλιματική αλλαγή με έμφαση στην διερεύνηση των επιπτώσεών της σε είδη και οικοσυστήματα, στην ενίσχυση της οικολογικής συνοχής του Δικτύου Natura 2000 και στον περιορισμό (ή αποφυγή κατά το δυνατόν) των επιπτώσεων από την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Γενικός Σκοπός 14. Διασφάλιση της συμβατότητας του αναπτυξιακού σχεδιασμού και προγραμματισμού με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει την ενσωμάτωση των αναγκών διατήρησης της βιοποικιλότητας

-          στα διάφορα επίπεδα σχεδιασμού, όπως είναι τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια, τα τοπικά χωροταξικά σχέδια, τα πολεοδομικά σχέδια και οι τομεακές πολιτικές με προτεραιότητα τις Μεταφορές (χερσαίες, εναέριες και θαλάσσιες), τον Τουρισμό, τον Αγροτικό τομέα, την Βιομηχανία, την Ενέργεια και την Επικοινωνία

-          στα διάφορα επίπεδα προγραμματισμού (όπως είναι τα επιχειρησιακά προγράμματα).

ενώ για την ενσωμάτωση αυτή προβλέπεται η αξιοποίηση της διαδικασίας των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων σχεδίων και έργων καθώς και η σύνταξη ειδικών οδηγιών που θα υποβοηθήσουν την αξιολόγηση των ΜΠΕ.

Γενικός Σκοπός 15. Διασφάλιση της συμβατότητας του τουρισμού με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει την διαμόρφωση και εφαρμογή Σχεδίου Δράσης για τη διαφύλαξη της βιολογικής ποικιλότητας από τουριστικές δραστηριότητες που έχουν αρνητικές συνέπειες ιδιαίτερα σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, τη διαφύλαξη σημαντικών παράκτιων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα και την ανάδειξη της βιολογικής ποικιλότητας ως εθνικού πλούτου.

Γενικός Σκοπός 16. Ουσιαστική ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διεθνούς, περιφερειακής και διακρατικής συνεργασίας υπέρ της βιοποικιλότητας και των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων.

Αφορά στην ενίσχυση της εφαρμογής των διεθνών συμβάσεων (π.χ. Σύμβαση για τη βιοποικιλότητα, Ραμσάρ, Βόννης), στην ενσωμάτωση της διατήρησης της βιοποικιλότητας στα συμβατικά πλαίσια που ρυθμίζουν τις σχέσεις της Ελλάδας με άλλες χώρες (όπως π.χ. στα Μνημόνια Συνεργασίας) και στα προγράμματα αναπτυξιακής συνεργασίας με τρίτες χώρες, στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας σε θέματα βιοποικιλότητας και στη μεταφορά τεχνογνωσίας.

Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει θέματα οριζόντια. Εδώ εντάσσονται επτά (7) Γενικοί Σκοποί οι οποίοι αναφέρονται στην έρευνα για τη βιοποικιλότητα ώστε να καλυφθούν τα κενά γνώσης και να υποστηριχθεί πιο αποτελεσματικά η διατήρησή της, στην πρόληψη και αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημίας, στη θέσπιση κινήτρων για την διατήρηση της βιοποικιλότητας, στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, στην ενδυνάμωση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων κατά τη λήψη αποφάσεων για θέματα βιοποικιλότητας, στην χρηματοδότηση για την διατήρηση της βιοποικιλότητας και στην ενδυνάμωση της Δημόσιας Διοίκησης για την εφαρμογή πολιτικών και δράσεων διατήρησής της.

Πιο αναλυτικά:

Γενικός Σκοπός 17. Ουσιαστική ενίσχυση του γνωστικού υποβάθρου για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει την απογραφή των στοιχείων της βιοποικιλότητας για τα οποία υπάρχουν κενά γνώσης, την ανάπτυξη νέων εργαλείων για την προστασία και διαχείριση της βιοποικιλότητας και τη συστηματική παρακολούθηση της κατάστασής της. Επίσης θα υποστηριχθεί η έρευνα σε εξειδικευμένα θέματα που ενδιαφέρουν την χώρα μας όπως είναι η αντιμετώπιση της ερημοποίησης και τα ξενικά χωροκατακτητικά είδη, η έρευνα για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και μεθόδων αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής ενώ θα επιδιωχθεί η αποτελεσματική διαχείριση των δεδομένων και η ευρύτερη δυνατή διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας στους λαμβάνοντες αποφάσεις και στο κοινό.

Γενικός Σκοπός 18. Ενίσχυση της πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει την ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης και την εφαρμογή της Οδηγίας 2004/35/ΕΚ για την Περιβαλλοντική Ευθύνη καθώς και την κατάρτιση στελεχών της διοίκησης και αυτοδιοίκησης σε θέματα πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση, πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας.

Γενικός Σκοπός 19. Θέσπιση κινήτρων για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει τη δημιουργία του κατάλληλου θεσμικού και διοικητικού πλαισίου κινήτρων για τη διατήρηση και αειφορική χρήση της βιολογικής ποικιλότητας και την θέσπιση αντικινήτρων για δραστηριότητες που συμβάλλουν στην απώλειά της. Επίσης θα προωθηθεί η υιοθέτηση των κοινών κριτηρίων για τις πράσινες δημόσιες προμήθειες ώστε να προαχθεί η επιλογή αγαθών και υπηρεσιών που έχουν τη μικρότερη επίπτωση στο περιβάλλον.

Γενικός Σκοπός 20. Ενίσχυση της εκπαίδευσης, επιμόρφωσης, επικοινωνίας και ευαισθητοποίησης των πολιτών σε ό,τι αφορά τα θέματα βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει τη σύνταξη και εφαρμογή Σχεδίου Δράσης Επικοινωνίας της Στρατηγικής για τη Βιοποικιλότητα, την αξιοποίηση του διαδικτύου (π.χ μέσω των ιστοσελίδων των εμπλεκόμενων υπουργείων), των ΜΚΟ και των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων  για την ευαισθητοποίηση του κοινού,  την προαγωγή θεμάτων βιοποικιλότητας στο πλαίσιο της εκπαίδευσης (π.χ. μέσω της ένταξης θεμάτων βιοποικιλότητας στο αναλυτικό πρόγραμμα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης), την επιμόρφωση  εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων σε θέματα βιοποικιλότητας, και τον κατάλληλο σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Γενικός Σκοπός 21. Οικοδόμηση σχέσεων συνεργασίας μεταξύ των κύριων ενδιαφερόμενων ομάδων για τη βιοποικιλότητα.

Περιλαμβάνει την ενδυνάμωση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορούν στη βιοποικιλότητα, μέσω της κατάρτισης στελεχών της διοίκησης και αυτοδιοίκησης σε θέματα πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση και συμμετοχής του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Επίσης προβλέπεται η αξιοποίηση των διαδικασιών διαβούλευσης και του ρόλου των περιβαλλοντικών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και των ερευνητικών ιδρυμάτων ως κοινωνικών εταίρων καθώς και η προαγωγή της σχέσης μεταξύ επιχειρήσεων και βιοποικιλότητας (π,χ, μέσω της ενσωμάτωσης σχεδίων δράσης προς όφελος της βιοποικιλότητας στο σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης της επιχείρησης και χρηματοδότησή τους).

Γενικός Σκοπός 22. Διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Περιλαμβάνει την βέλτιστη αξιοποίηση των εθνικών πόρων και της κοινοτικής συγχρηματοδότησης, για την λειτουργία του Δικτύου Natura 2000, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας εκτός του Δικτύου, την απογραφή και παρακολούθηση της κατάστασης διατήρησής της, την έρευνα, την στήριξη της αειφορικής άσκησης της γεωργίας, κτηνοτροφίας και αλιείας. Επίσης, αφορά στην χρηματοδότηση δράσεων εδαφικής συνεργασίας και διμερούς αναπτυξιακής συνεργασίας προς όφελος της βιοποικιλότητας.

Γενικός Σκοπός 23. Ενδυνάμωση της δημόσιας διοίκησης σε πλευρές που άπτονται της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και της εφαρμογής πολιτικών, μέτρων και της νομοθεσίας για τη βιοποικιλότητα.

Περιλαμβάνει την επαρκή στελέχωση και διαρκή κατάρτιση του προσωπικού, την αναβάθμιση των διοικητικών μηχανισμών που έχουν ως αντικείμενο θέματα του φυσικού περιβάλλοντος, την ενδυνάμωση των υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για ι) την εποπτεία του συστήματος προστατευόμενων περιοχών (περιλαμβανομένων των Φορέων Διαχείρισης), ιι)την παρακολούθηση της κατάστασης των υδάτων, ιιι) την αδειοδότηση ΜΠΕ και την εφαρμογή της Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης. Επίσης προβλέπεται η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου παράνομων δραστηριοτήτων που βλάπτουν τη βιοποικιλότητα και η ανάληψη, από το ΥΠΕΧΩΔΕ, ενεργειών συντονισμού των συναρμόδιων υπηρεσιών για την εφαρμογή της παρούσας Στρατηγικής.

Η τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνει ειδικά θέματα. Εδώ εντάσσονται δύο (2) Γενικοί Σκοποί, οι οποίοι αναφέρονται στην αντιμετώπιση της εξάπλωσης των χωρακατακτητικών ξενικών ειδών και στην πρόληψη «ενδεχόμενων/ πιθανών»  επιπτώσεων από Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς ( «ενδεχόμενων/ πιθανών» διότι, μέχρι στιγμής απαγορεύεται στην Ελλάδα η σκόπιμη απελευθέρωση στο περιβάλλον γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και μικρο-οργανισμών. Επομένως, μόνο η κατά λάθος απελευθέρωση ενδέχεται να έχει επιπτώσεις).

Γενικός Σκοπός 11. Ουσιαστική μείωση των επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα από τα χωρακατακτητικά ξενικά είδη

Περιλαμβάνει την εκπόνηση και εφαρμογή σχεδίου δράσης για τα είδη αυτά, καθώς και τη κύρωση και αποτελεσματική εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για τον έλεγχο και τη διαχείριση των υδάτων και των ιζημάτων των δεξαμενών έρματος των πλοίων ( Σημαντικό μέρος της μεταφοράς ξενικών ειδών  σε διάφορα μέρη της γης γίνεται με το άδειασμα των δεξαμενών έρματος στη θάλασσα, όπου έχουν παγιδευτεί τα ξενικά είδη.)

.

Γενικός Σκοπός 12. Συμβολή στη διασφάλιση επαρκούς επιπέδου πρόληψης έναντι τυχόν επιπτώσεων των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) στη βιοποικιλότητα.

Περιλαμβάνει την εκπόνηση και εφαρμογή σχεδίου δράσης σε θέματα βιοασφάλειας (δηλαδή αντιμετώπισης των δυνητικών κινδύνων από την απελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον), την ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας στον τομέα των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, την ενίσχυση των εθνικών μηχανισμών παρακολούθησης και ελέγχου και τη συμμετοχή της Ελλάδας στις διαδικασίες του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης.

ΙΟΛΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ
Υπεύθυνη πολιτικής για το φυσικό περιβάλλον – WWF Ελλάς
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΤΕΡΖΗΣ
Δρ. Ερευνητής Πολιτικής – WWF Ελλάς

1. Εισαγωγή

Στην Ελλάδα η διαχείριση των υδατικών πόρων γίνεται αποσπασματικά από πολλούς φορείς σύμφωνα με τη λογική των δικαιοδοσιών, δηλαδή ανάλογα με το είδος της χρήσης, π.χ. γεωργική, υδρευτική, βιομηχανική, ενεργειακή ή τουριστική. Δυστυχώς όμως η υπό στενή οπτική γωνία μερική θεώρηση των πραγμάτων δεν μπορεί να οδηγήσει στον ορθό προγραμματισμό καινούργιων μελετών και υδραυλικών έργων, στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των σημερινών και μελλοντικών αναγκών σε νερό, καθώς και στην επίλυση των ποικίλων τοπικών προβλημάτων με πνεύμα δικαιοσύνης και σεβασμού προς το περιβάλλον. Γι’ αυτό δεν υπάρχει πλήρης αιτιολόγηση για την ένταξη, την ιεράρχηση ή τον ρόλο κάθε υδραυλικού έργου στο γενικό πλαίσιο αξιοποίησης του υδατικού δυναμικού μιας περιοχής και ικανοποίησης των ποικίλων αναγκών κατανάλωσης νερού. Τον τελευταίο καιρό, όπου το νερό αποτελεί πλέον αγαθό σε ανεπάρκεια, έχει κατανοηθεί τόσο σε διεθνή κλίμακα όσο και σε εθνική το πρόβλημα που δημιουργεί η αποσπασματική θεώρηση και προβάλλει πλέον επιτακτικά η ανάγκη της συνολικής και συστηματικής θεώρησης των πραγμάτων.

Μια βασική αρχή στη διαχείριση των υδατικών πόρων είναι η συνολική θεώρηση, που επιτρέπει συστηματική ανάλυση και αξιολόγηση των στοιχείων και λήψη ορθολογικών αποφάσεων.

Κι ενώ η συνολική θεώρηση όλων των πτυχών των υδατικών πόρων εμφανίζει αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα, αντιθέτως η εφαρμοζόμενη στη χώρα μας κεντρική διαχείριση είναι αναποτελεσματική, αφού είναι ξεκομμένη από τα τοπικά προβλήματα και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Έχει αποδειχθεί από τη διεθνή πρακτική ότι η διαχείριση των υδατικών πόρων είναι πράγματι ουσιαστική και αποτελεσματική, όταν ασκείται τοπικά σε επίπεδο υδρολογικής ενότητας, π.χ. στα όρια υδατικού διαμερίσματος, και όχι κεντρικά από κάποιο υπουργείο.

Επιπλέον, η εφαρμογή φιλικής προς το περιβάλλον πολιτικής διαχείρισης των υδατικών πόρων, που εκτός από την κάλυψη των αναγκών θα εξασφαλίζει την «υγεία» και την ακεραιότητα των οικοσυστημάτων, δεν αποτελεί σήμερα προτεραιότητα μόνο στις περιοχές που πλήττονται από ανομβρία και κινδυνεύουν άμεσα από το φάσμα της λειψυδρίας, αλλά απασχολεί διεθνώς πλέον την κοινή γνώμη, τον επιστημονικό κόσμο και τους υπευθύνους για τη λήψη των αποφάσεων.

2. Οδηγία 2000/60/ΕΚ – Οδηγία-Πλαίσιο για το Νερό

Η οδηγία 2000/60/ΕΚ αποτελεί ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη διαχείριση, χρήση, προστασία, και αποκατάσταση των επιφανειακών και υπογείων υδάτων σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμών. Στόχος της Οδηγίας είναι η αειφορική διαχείριση των λεκανών απορροής προκειμένου να προληφθεί η περαιτέρω υποβάθμιση των επιφανειακών και υπογείων υδάτων και να βελτιωθεί, όπου χρειάζεται, η οικολογική και λειτουργική κατάσταση, όχι μόνο των υδάτινων αλλά και των παρακείμενων χερσαίων και υγροτοπικών οικοσυστημάτων.

3. Υγρότοποι

Αξίες των υγροτόπων για τον άνθρωπο:

Βιολογική: Σχετίζεται κυρίως με τη βιολογική ποικιλότητα των υγρότοπων.

Υδρευτική: Η αξία των υγρότοπων για πόσιμο νερό αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της εξάντλησης ή και αλάτωσης των υπόγειων νερών.

Αρδευτική: Είναι γνωστή η ανάγκη άρδευσης για την εξασφάλιση μεγαλύτερης ποσοτικά και καλύτερης ποιοτικά απόδοσης των καλλιεργειών.

Αντιπλημμυρική: Οι υγρότοποι προσφέρουν προστασία σε καλλιεργούμενα φυτά και οικισμούς από πλημμύρες, οι οποίες μπορεί να προέρχονται από ποταμούς και χειμάρρους ή και από τη θάλασσα (μεγάλα κύματα, πλημμυρίδες), και βελτιωτική της ποιότητας του νερού, αλιευτική, κτηνοτροφική, αναψυχής, πολιτιστική, κλιματική, επιστημονική και εκπαιδευτική, αντιδιαβρωτική, υδροηλεκτρική, αμμοληπτική, αλατοληπτική και η θηραματική.

Στην Οδηγία 2000/60/ΕΚ ορίζεται η «οικολογική ποιότητα» των επιφανειακών νερών, ως αξία αυτόνομη και ανεξάρτητη από κάθε χρήση, οικονομική εκμετάλλευση και αισθητική προσέγγιση.

Οι κίνδυνοι που απειλούν τους υγροβιότοπους είναι αρκετοί. Υγρότοποι με εξαιρετική πλούσια πανίδα αποστραγγίζονται και αποξηραίνονται για να χρησιμοποιηθούν για τη γεωργική ανάπτυξη ή τα νερά τους χρησιμοποιούνται εντατικά για την άρδευση των γειτονικών γεωργικών καλλιεργειών (π.χ. Στυμφαλία, Φενεός κ.ά.). Εξ άλλου, πολλές περιοχές υγροτόπων δέχονται επικίνδυνα βαρέα μέταλλα, αστικά λύματα, εντομοκτόνα, απορρυπαντικά, πλαστικά και άλλες ουσίες και υλικά που υποβαθμίζουν τις βιοκοινωνίες και την ισορροπία τους. Επομένως, οι υγροτοπικές περιοχές είναι οικοσυστήματα με εκπληκτική δομή και λειτουργικότητα, αποτελούν ζωτικούς χώρους όπου επιβιώνουν αναρίθμητα είδη χλωρίδας και πανίδας, προσφέρουν στον άνθρωπο και στο περιβάλλον γενικότερα οφέλη και υπηρεσίες με κλιματική, οικονομική, πολιτιστική, επιστημονική, ψυχαγωγική και άλλη σημασία. Εξαιτίας της μεγάλης τους παραγωγικότητας συγκεντρώνουν δραστηριότητες του πρωτογενή τομέα, οι οποίες συχνά υποβαθμίζουν και διαταράσσουν την οικολογική ισορροπία των υγροτόπων.

4. Οικολογική Ποιότητα
Πρόκειται για μια συνολική έκφραση της δομής και λειτουργίας των βιοκοινωνιών. Συνυπολογίζονται οι φυσικοί γεωλογικοί κλιματικοί παράγοντες και η επίδραση του ανθρώπου.

Στο πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, κάθε δέσμη μέτρων για τους υγροτόπους δύναται να περιλαμβάνει βασικά ή συμπληρωματικά μέτρα.

Η αποκατάσταση ενός υγροτόπου είναι αρκετά δύσκολη υπόθεση. Ωστόσο υπάρχουν τρόποι πρόληψης της καταστροφής του όπως η εφαρμογή αυστηρών κανονισμών για το κυνήγι, κατάλληλα επιλεγμένων μεθόδων γεωργίας και κτηνοτροφίας στην περιοχή, ορθολογική και προσεκτική χωροθέτηση των χώρων εναπόθεσης απορριμμάτων, εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων κ.ά.

5. Αντί Επιλόγου

Η ευρωπαϊκή Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό αναγνωρίζει με σαφήνεια ότι πρέπει να εξασφαλίζεται υψηλή ποιότητα και επαρκής ποσότητα νερού, όχι μόνο για τις ανάγκες των ανθρώπινων κοινωνιών αλλά και για τις λειτουργίες των οικοσυστημάτων και δεσμεύει στη διασφάλιση όχι μόνο των φυσικοχημικών αλλά και των οικολογικών/βιολογικών χαρακτηριστικών των υδάτων. Επιπλέον, αλλάζει το μοντέλο διαχείρισης των νερών, προωθώντας αφενός τη διαχείριση με βάση την υδρολογική λεκάνη και αφετέρου δεσμεύοντας στη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των σχεδίων διαχείρισης των υδάτινων πόρων.

Εισήγηση στην ημερίδα που διοργάνωσε ο «Συνήγορος του Πολίτη», με θέμα: Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ, Από τον κοινόχρηστο χαρακτήρα στη διαφύλαξη του οικοσυστήματος, Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο ένθετο «Ο ΔΑΙΜΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ» της Εφημερίδας «ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΑΥΓΗ», 4 Ιανουαρίου 2009, σ. 8-9.

(αναδημοσίευση απο ΠΑΝ-ΘΗΡΑΣ 2008)

Αντισταθμιστικά οφέλη – Περιβαλλοντικοί περιοριστικοί όροι: Μια άνιση θεώρηση

Το θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος αποτελεί εδώ και δεκαετίες προτεραιότητα στις σχεδιαζόμενες πολιτικές για το περιβάλλον και την ανάπτυξη.
Η δεκαετία που διανύουμε, στο ξεκίνημα της νέας χιλιετίας, είναι για τη χώρα μας καθοριστική καθώς μελέτες και σχέδια της τελευταίας 20ετίας έρχονται στην επικαιρότητα, αναθεωρημένα ή με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, και αποτελούν τη βάση για κατάρτιση νέων νόμων για το περιβάλλον.
Οι μεγάλες  καθυστερήσεις αποτελούν πραγματικότητα, παρ’όλες τις συνεχείς «πιέσεις» και υπενθυμίσεις από τη διεθνή κοινότητα και από τις Συμβάσεις και Οργανισμούς, όπου η Ελλάδα μετέχει ως ενεργό μέλος. Το έλλειμμα σε πρωτογενή γνώση εξακολουθεί να υπάρχει, παρά το πλήθος μελετών (δεν ξέρουμε σε ικανοποιητικό επίπεδο στην Ελλάδα τι έχουμε, ούτε σε επίπεδο πληθυσμών ειδών ούτε σε επίπεδο ενδιαιτημάτων). Επίσης στις προτεινόμενες προστατευόμενες περιοχές δεν έχουν καθοριστεί ακόμη τα όρια αυτών, ακόμη και για τις «πολυδιαφημιζόμενες» περιοχές υγροτόπων Ραμσάρ ή προτεινόμενες  Natura 2000.  Το  θέμα των ορίων αντιλαμβάνεστε ότι έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς πρέπει να περιγράφεται επακριβώς έως που ισχύουν τα μέτρα προστασίας,  ενώ εξυπακούεται πως θα πρέπει να τεκμηριώνεται με επιστημονικό τρόπο ο λόγος που η προστασία αυτών των περιοχών πρέπει ή όχι να συνοδεύεται  με  περιορισμούς και απαγορεύσεις.
Παραβλέπουμε τα κενά στην έως τώρα διαδικασία και το μέγα θέμα της ελλιπούς ενημέρωσης των άμεσων ενδιαφερομένων. Είναι γνωστό ότι οι μη ενημερωμένοι πολίτες αποτελούν στοιχείο που κάποιοι θεωρούν ως «έλλειμμα δημοκρατίας», όμως οι μη ενημερωμένοι ιδιοκτήτες και χρήστες των φυσικών πόρων δεν ανήκουν στη θεωρητική σφαίρα κάποιων κοινωνικών ομάδων. Οι έντρομοι ιδιοκτήτες, κυρίως αγρότες, που γεμίζουν τις αίθουσες στις συνεδριάσεις νομαρχιακών συμβουλίων, θεωρούν υποχρέωση της Πολιτείας να τους ενημερώσει. Και ασφαλώς ενημέρωση δεν είναι ένα χαρτί στο καφενείο του χωριού.
Αυτό που προκαλεί όμως μεγάλο προβληματισμό είναι ότι για όλα όσα σχεδιάζονται για την προστασία μεγάλων περιοχών της χώρας μας «το μάρμαρο» θα το πληρώσει η τοπική κοινωνία. Περιορισμοί σε διάφορες δραστηριότητες του πρωτογενούς τομέα  χωρίς τη θέσπιση ή έστω στην παρούσα φάση εξαγγελία κάποιων αντισταθμιστικών μέτρων.

Αντισταθμιστικά είναι τα μέτρα που θα έπρεπε να πάρει η Πολιτεία για οποιαδήποτε απώλεια εισοδήματος, αξίας ιδιοκτησίας και εμπράγματου δικαιώματος χρήσης, περιορισμών στην ανάπτυξη και στην αξιοποίηση της συνταγματικά κατοχυρωμένης περιουσίας, ώστε να αποζημιώσει στο έπακρο τις όποιες απώλειες. Μέτρα που θα κινούνταν σε αναπτυξιακή τροχιά θα αποκαλούνταν και ως αντισταθμιστικά οφέλη, που απλά σημαίνει ότι μπορεί να μην κερδίζεις από αυτό, αλλά σε βοηθώ, καθοδηγώ ή επιδοτώ για να ωφεληθείς οικονομικά από κάποια άλλη εναλλακτική οδό.
Στην ευνομούμενη πολιτεία τέτοια παραδείγματα αποζημιώσεων υπάρχουν σε άλλους τομείς, όπως στην ανακάλυψη νέων αρχαιολογικών χώρων, στις διανοίξεις δρόμων και δημιουργία πάρκων ή σχολείων, κλπ. Βέβαια και σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις ή οι   αποζημιώσεις δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική αξία των περιουσιών και κινούνται σε μια γενικευμένη λογική απαλλοτριώσεων ή δέσμευσης περιουσιών. Αλλά έστω και αυτό υπάρχει, ώστε ο πολίτης να επιλέγει τη νομική οδό, όπου αργά ή γρήγορα θα βρει το δίκιο του. Στην περίπτωση όμως των προστατευόμενων περιοχών το «τοπίο» είναι δυστυχώς θολό. Οι θιγόμενοι χρήστες και ιδιοκτήτες των φυσικών πόρων ελάχιστες νομικές ευκαιρίες έχουν για να διεκδικήσουν το δίκιο τους, πέραν ίσως της αναφοράς στα θεμελιώδη συνταγματικά τους δικαιώματα.
Για να γίνει ένα έργο άρδευσης του χωραφιού ή μια γεώτρηση πρέπει να υπάρχει μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, το κόστος της οποίας επιβαρύνει τον αγρότη. Μπορεί να προβλέπεται να μπορεί να έχει μια αποθήκη, αλλά αυτή πρέπει να είναι μόνο ξύλινη και εκεί θα πρέπει να αφήσει ο ιδιοκτήτης το τρακτέρ του αξίας πολλών  εκατομμυρίων. Το μόνο που αναφέρεται σε σχέση με οικονομική πρόοδο είναι κάποια αόριστη οικοτουριστική ανάπτυξη, χωρίς καμιά πρόβλεψη ώστε τα τυχόν κέρδη από τον οικοτουρισμό να περιέλθουν σε όσους είχαν απώλεια εισοδήματος λόγω των νέων περιβαλλοντικών περιοριστικών όρων. Πιθανόν η εμπλοκή της Αυτοδιοίκησης κύρια πρώτου, αλλά και δευτέρου βαθμού να είναι σε τεχνική θέση για διάχυση των πιθανών εσόδων προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Το παραπάνω όμως δεν αποτελεί μέρος της εφαρμογής της προστασίας σε μια περιοχή. Σύμφωνα με την πρόσφατη νομοθεσία σε κάθε προστατευόμενη περιοχή πρέπει να υπάρχει Φορέας Διαχείρισης, και σε αρκετές έχει ήδη δημιουργηθεί. Δυστυχώς η λογική που βλέπουμε στις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες, οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούν τη βάση για τη σύνταξη Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων (ΚΥΑ) είναι παράδοξα λανθασμένη. Θεωρώντας ότι μέσω της προστασίας μπορεί να έρθουν και έσοδα, τα έσοδα αυτά πρέπει να επανεπενδυθούν και πάλι για την προστασία και για την οικονομική υποστήριξη των λειτουργικών εξόδων των νεοσύστατων φορέων διαχείρισης. Ο αγρότης ή ο κτηνοτρόφος, ή ο ιδιοκτήτης γης, που άμεσα θίγεται από τους περιορισμούς και απαγορεύσεις δεν εμπλέκεται ούτε αναφέρεται στα αναπτυξιακά σχέδια. Το μόνο ίσως που αφήνεται να εννοηθεί είναι ότι στο πλαίσιο της λειτουργίας της οικονομίας της αγοράς μπορεί να εγκαταλείψει την κύρια αγροτική δραστηριότητα και να γίνει υπάλληλος σε κάποια οικοτουριστική μονάδα ή αν έχει λεφτά να ανοίξει μια δική του. Και τότε να περιμένει…μήπως έρθουν οι οικοτουρίστες.
Θεωρώ ότι η λογική που πάει να επικρατήσει στη χώρα μας για τις προστατευόμενες περιοχές είναι μακριά από το σφυγμό και τις ιδιαιτερότητες των ίδιων των περιοχών. Οι σπασμωδικές και αιφνιδιαστικές κινήσεις, οι «ξαφνικά καθοριστικές» ημερομηνίες όπου σε 20 μέρες ένα Νομαρχιακό Συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει για τη τύχη του Νομού, χωρίς καν οι νομαρχιακοί σύμβουλοι να έχουν διαβάσει τη μελέτη που καθορίζει πλήθος περιορισμών δεν αντέχουν σε κριτική. Και η πολύ-εξαγελλόμενη κοινωνική συναίνεση πάει περίπατο.
Αν όντως η προστασία αποτελεί προτεραιότητα για την Πολιτεία, αν όντος βασικά άρθρα του Συντάγματος για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος θέλουμε να τα εφαρμόσουμε και να τα υπερασπιστούμε, τότε αυτό πρέπει να γίνει με γενναίο και αποφασιστικό τρόπο. Και γενναίο δεν σημαίνει η Αθήνα αποφασίζει και η επαρχία γνωμοδοτεί, ούτε σημαίνει περιορισμούς χωρίς αντισταθμιστικά οφέλη. Αυτό αντιλαμβάνεστε ότι είναι αυταρχισμός.
Γενναίο και ορθό είναι η διαχείριση αυτών των περιοχών με σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο. Γενναίο είναι όσοι θίγονται να αποζημιώνονται. Για τα αντισταθμιστικά οφέλη έχει αναπτυχθεί σε όλο τον κόσμο μια τεράστια θεωρία. Κινείται στο πνεύμα των επιδοτήσεων και των αποζημιώσεων. Κινείται στη λογική ότι οι θιγόμενοι πρέπει να αποζημιώνονται από αυτούς που επωφελούνται. Και στην περίπτωση της προστασίας της φύσης αυτοί που ωφελούνται είναι το σύνολο. Και για αυτό σε άλλα κράτη θεσπίζονται νόμοι για τα αντισταθμιστικά οφέλη. Δίνονται αποζημιώσεις, δίνονται ειδικά φορολογικά κίνητρα, γίνονται φοροαπαλλαγές ή μπαίνουν πρόσθετοι φόροι (πράσινοι φόροι) που πληρώνει το σύνολο ώστε με τα έσοδα αυτά το κράτος να αποζημιώνει τους χρήστες και τους ιδιοκτήτες των φυσικών περιοχών.
Ειδάλλως αυτό που κάνουμε στην Ελλάδα είναι αυτό που εύστοχα λέμε στην καθομιλουμένη «τζάμπα μάγκες». Με τις περιουσίες των άλλων κτίζουμε εθνικά πάρκα, το δε εθνικό κεφάλαιο που πάμε να δημιουργήσουμε το προορίζουμε για άλλους εκτός των τοπικών κατοίκων. Οι κάτοικοι αυτών των περιοχών και οι έως τώρα ασκούμενες δραστηριότητες είναι υπεύθυνες που οι περιοχές αυτές διατηρούν και σήμερα σπουδαία οικολογικά γνωρίσματα, που εντυπωσιάζουν τον επιστημονικό κόσμο αλλά και τον απλό αστικό πληθυσμό. Και η επιβράβευση αυτών των κατοίκων ποια είναι; Οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις χωρίς αποζημιώσεις, η ανάπτυξη για αυτούς αλλά χωρίς αυτούς. Αν η Ευρώπη κατάφερε και αλλοίωσε τη φυσιογνωμία των περιοχών της, στην Ελλάδα οι παραδοσιακές δραστηριότητες έδιναν το στίγμα της αρμονικής συνύπαρξης με τη Φύση. Αν οι Ευρωπαίοι θεωρούν ότι πρέπει οι ελληνικές φυσικές περιοχές να προστατευθούν ας πληρώσουν όχι όμως σε μελέτες και μελετητές, αλλά σε αντισταθμιστικά μέτρα  προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Οι αρχές της ολοκληρωμένης διαχείρισης της φύσης δεν αποκλείουν καμιά δραστηριότητα. Τεκμηριώνουν ρυθμίσεις και προσαρμογές προς όφελος του περιβάλλοντος και των κατοίκων που το διαβιούν. Πέρα από τις περιβαλλοντικές επιστήμες έρχεται το Κράτος και καταρτίζει πολιτικές που διασφαλίζουν την κοινωνική και οικονομική ζωή των κατοίκων. Δυστυχώς αυτό που βλέπουμε τα τελευταία δέκα χρόνια είναι ένας αυταρχισμός, μια προσβλητική αγνόηση των τοπικών δραστηριοτήτων, μια υπερβολή στο λόγο και στα προτεινόμενα μέτρα προστασίας. Όταν στη Μεγάλη Βρετανία υπάρχει νόμιμα μέσα σε περιοχή Natura 2000 ένα μεγάλο πυρηνικό εργοστάσιο, δεν κατανοούμε τον οικονομικό αποκλεισμό που κάποιοι προτείνουν στον αγρότη της Θράκης και της Μακεδονίας.
Μακριά από την κοντόφθαλμη θεώρηση της στείρας προστασίας τα επιστημονικά συγγράμματα άλλα τονίζουν. Σε πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του St. Gallen και του Ινστιτούτου Οικονομίας και Περιβάλλοντος της Ελβετίας, που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διατυπώνεται σαφώς πως οι φυσικοί πόροι διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:
• ανανεώσιμοι φυσικοί πόροι
• μη ανανεώσιμοι φυσικοί πόροι
• φυσικοί χώροι ανθρώπινων δραστηριοτήτων
Η  τελευταία αυτή κατηγορία αποτυπώνει τη συνύπαρξη των ανθρώπινων δραστηριοτήτων με το φυσικό περιβάλλον. Θεωρεί πως ο κάθε τόπος είναι ένας πόρος και για τον άνθρωπο και ένα κεφάλαιο για ζωή και οικονομική ανάπτυξη. Η ένταση και οι εναλλακτικές επιλογές στις ασκούμενες δραστηριότητες πρέπει να συμβάλλουν στην κατεύθυνση της αειφορίας. Υπερτονίζει όμως αυτή η μελέτη πως πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες είναι μοναδικές και δεν μπορούν να υποκατασταθούν. Η σωστή εκτίμηση και προσέγγιση αυτών των δραστηριοτήτων είναι η ασφαλής οδός για αποφυγή των τοπικών αντιδράσεων και εξασφάλιση της τοπικής συναίνεσης και αποδοχής.
Γιατί πρέπει κάποτε να γίνει κατανοητό πως οι ντόπιοι είναι μόνιμοι, και αυτοί πρέπει να είναι οι συνεργάτες και οι πραγματικοί προστάτες του φυσικού περιβάλλοντος. Όσο αντιμετωπίζονται με υπεροψία, με τη λογική των οικονομικών αποκλεισμών και περιορισμών τόσο τα σχέδια για προστασία θα αποτελούν «ουρανοκατέβατες ντιρεκτίβες» μακριά από την πραγματικότητα της ελληνικής επαρχίας. Και πρέπει κάποτε προτάσεις που περιορίζουν την οικονομική ζωή να συνδυάζονται με γενναία και ουσιαστικά αντισταθμιστικά οφέλη για τους κατοίκους.

του Γιάννη Θεοδώρου

Οι έχοντες την επιμέλεια και την ευθύνη των διαφόρων κυνηγετικών παραγωγών είτε αφορούν αμιγώς επαγγελματικές παραγωγές, με σκοπό τη διάθεση του προϊόντος, -βιντεοκασέτες παλιότερα dvd σήμερα στην αγορά- είτε και «ημιεπαγγελματικές» προσπάθειες, που προωθούνται εμμέσως στην κυνηγετική αγορά μέσω λχ των κυνηγετικών ενθέτων και με πολύ χαμηλότερο κόστος, πρέπει να έχουν κατά νου πολλές “παραμέτρους”.
Εάν λχ σκοπός είναι η παρουσίαση του “ιδεολογήματος” του κυνηγιού, η σύνδεσή του με την παράδοση και τα έθιμα κάθε ελληνικού τόπου (ή και χώρας για παραγωγές γυρισμένες στο εξωτερικό), η αναγκαία επεξήγηση των ειδικών βιολογικών χαρακτηριστικών και του “στίγματος” κάθε θηράματος ενδημικού ή αποδημητικού φτερωτού η τριχωτού, η αναφορά στην προστασία των βιοτόπων που διασφαλίζουν το θηραματικό κεφάλαιο, η στηλίτευση όλων των ανθρωπογενών καταστροφικών για τους βιότοπους δράσεων, η αναφορά στη θρεπτική αξία των θηραμάτων, οι τρόποι μαγειρέματος και η σύνδεση του κυνηγιού με την πατροπαράδοτη ελληνική -ή διεθνή- κουζίνα και την λχ η εύρεση του κατάλληλου κρασιού, η επιλογή του κατάλληλου όπλου και του σωστού διαμετρήματος, η προμήθεια των κατάλληλων φυσιγγίων και φυσικά η συνεργασία του κυνηγού και του αχώριστου και πιστού του συντρόφου του σκύλου και παρά πολλά ακόμη, που θα μπορούσε να προσθέσει ο καθείς εξ ημών κυνηγός, τότε ναι…
Αξίζει τον κόπο, ο κυνηγός να επωμιστεί το κόστος αγοράς ενός τέτοιου dvd, όποιο κι αν είναι, με πλούσιο και ποιοτικό περιεχόμενο, που θα ψυχαγωγεί, θα επιμορφώνει, θα «διορθώνει» από οθόνης  τα εκούσια ή ακούσια λάθη στον κυνηγότοπο, θα αποδεικνύει ότι κυνήγι και παράδοση είναι έννοιες “αλληλένδετες και αξεχώριστες”, ότι το κυνήγι είναι μια ουσιαστική ενασχόληση με τη φύση και όχι μια “αιματηρή” και αδικαιολόγητη κατά τους πολέμιους του κυνηγιού, προσπάθεια αφαίρεσης των θηραματικών ειδών, μιας και σήμερα οι ανάγκες του ανθρώπου, εννοούν οι διατροφικές, έχουν μπει σε άλλη “κλίμακα” εν σχέσει με παλιότερες εποχές, ότι το κυνήγι παραμένει και σήμερα, το μόνο αξιόπιστο διαχειριστικό εργαλείο…
Και βέβαια στα καθ΄ ημάς να «υπερτονίζουν και να διατυμπανίζουν» μέσα από τις παραγωγές αυτές και τις απόψεις των κατοίκων των “άγονων περιοχών και γραμμών”, των ορεινών και απροσπέλαστων ορεινών όγκων και των διαγραμμένων τόπων από τον “χάρτη της παρτριδογνωσίας” του μέσου Έλληνα περιοχών, που συνήθως μόνον οι κυνηγοί επισκέπτονται…
Για να τονώσουν και την τοπική οικονομία και να τονώσουν το ηθικό τους…
Σήμερα δε η ανάγκη αυτή, είναι εκ των ουκ άνευ, αφού στη νέα μόδα του εναλλακτικού τουρισμού και των “out door” δραστηριοτήτων χωρούν τα πάντα, ότι βάζει ή και ότι εφευρίσκει ο νους του σύγχρονου τουριστικού επιχειρηματία…
Χωρούν λοιπόν τα πάντα, με άμεση μάλιστα “εμπλοκή” υποστηρικτική και χρηματοδοτική των κεντρικών και αποκεντρωμένων δομών εξουσίας, όπως τα αρμόδια Υπουργεία, η τοπική και νομαρχιακή αυτοδιοίκηση…
Και όμως λέξη και η παραμικρή αναφορά για το κυνήγι…
Την πιο αρχέγονη και παραδοσιακή μορφή “out door” δραστηριότητας…
Και εδώ λοιπόν αρχίζει να “χάνεται το παιχνίδι”, παρά το γεγονός των 300.000 κυνηγών και της ύπαρξης των Κ.Ο, με δομή και οργάνωση παρά τις διαρθρωτικές αδυναμίες, αντίστοιχη των τριτοβάθμιων μεγάλων συνδικαλιστικών οργανώσεων, η από οθόνης παρουσίαση του κυνηγιού είναι σχεδόν ανύπαρκτη…
Που λοιπόν και πως γίνεται η αναφορά του φιλοθηραματικού έργου των κυνηγών και των Κ.Ο; πως προβάλλονται τα έργα των Κ.Ο; όπως οι αναδασώσεις, οι εμπλουτισμοί, η Θηροφυλακή, οι πάμπολλες μελέτες, η πυροφύλαξη, η ενεργή αναβάθμιση των βιοτόπων κλπ; Αν δεν γίνει αυτό μέσα από τις κυνηγετικές παραγωγές και ταινίες, από που θα γίνει;
Μήπως μας διαφεύγουν της προσοχής ουσιώδη πράγματα, που επιτρέπουν σε εμάς να κυνηγάμε ακόμη και παραγωγούς να μπορούν να γυρίζουν ταινίες;
Και βέβαια είναι αδήριτη η ανάγκη κάθε ταινία, να έχει παιδευτικό-παιδαγωγικό ρόλο, να συμβάλλει στην επιμόρφωση του νέου κυνηγού, να επικαιροποιεί τα όσα ξέρουν οι παλιότεροι κυνηγοί και πέρα και πάνω απ΄ όλα να συμβάλλει στον κυνηγετικό πολιτισμό, στη διεύρυνση της κυνηγετικής παιδείας, στην αυτοπειθαρχία και στον αυτοέλεγχο στον κυνηγότοπο και στον προσήκοντα σεβασμό και αυτοσεβασμό των μελών της κυνηγετικής κοινότητας, μακριά από φιλονικίες, έριδες, αδικαιολόγητους τοπικισμούς, απρεπείς συμπεριφορές και την ρητή και αμετάκλητη καταδίκη των φαινομένων λαθροθηρίας, των επιθέσεων σε Θηροφύλακες κοκ
Η “αριθμολαγνεία” και η καταβολή πολλών θηραμάτων, υπό το σκεπτικό, ότι εκεί στην “ψ” χώρα επιτρέπεται αυτό, δεν αποτελεί κατ΄ ανάγκη συνδρομή στην κυνηγετική μας παιδεία και στη γνώση μας για τα κυνηγετικά, δεν τονώνει το κυνηγετικό μας ηθικό και δεν μας καθιστά “πλουσιότερους” κυνηγετικά, μάλλον το αντίθετο, αφού οι διαμαρτυρίες και τα εύλογα ερωτηματικά και παράπονα που συνοδεύουν εσχάτως κάποιες παραγωγές, αυξάνονται με λόγο γεωμετρικής προόδου…
Και δεν ευθύνονται βεβαίως οι κυνηγοί-αναγνώστες ή οι χρήστες του υλικού αυτού… Που δεν αποδίδουν τα κυνηγετικά γεγονότα σε “πραγματικό κυνηγετικό χρόνο” όπως εικάζουν οι παραγωγοί, που εμφανίζουν ενίοτε, την μια διάσταση από τις πολλές του κυνηγιού, την κάρπωση, με τρόπο που εύκολα «στρεβλώνεται» και «ενοχοποιείται» το κυνήγι… Και το σημαντικότερο: ας έχουν υπόψη οι παραγωγοί των ταινιών αυτών, ότι στους κύκλους της Ε.Ε, ο “ευπρεπής” και δεοντολογικός και υπό όρους και δικλείδες ασφαλείας τρόπος “θανάτωσης των ζώων”, αποτελεί πρόκριμμα, πιθανών δυσάρεστων εξελίξεων που θα “κυκλώσουν” απειλητικά και το κυνήγι ως δραστηριότητα;
Ας γνωρίζουν ότι μέσα από “κατευθυνόμενα” ερωτηματολόγια όπως λχ για το κυνήγι της φώκιας, προσπαθούν να “υφαρπάσουν” τη σύμφωνη γνώμη των Ευρωπαίων πολιτών και να φέρουν το κυνήγι προ “τετελεσμένων γεγονότων”;
Και βεβαίως η έννοια “ποιότητα” και η “έννοια” εμπορικότητα είναι μεν δυο διαφορετικές έννοιες, ικανές όμως να στηρίξουν την επιτυχία και αποδοχή ή την απόρριψη και αποτυχία μιας παραγωγής. Εάν η κριτική ματιά ενός μέσου κυνηγού πάσχει στο σημείο της “συναισθηματικής ταύτισης”,δεν μπορεί αυτός να “παρασυρθεί” συγκινησιακά και αφήνεται απλά να παρακολουθεί την εξέλιξη και την όποια ροή, τότε δεν καταλείπονται πολλά περιθώρια προσφοράς και μετά από την “πρώτη προβολή” δεν θα ξαναπαίξει η ταινία, ασχέτως από τα πολλά νούμερα και την υπερθηρία ακόμη και νόμιμη… Και ένα τέλος δείκτη αξιόπιστης χρησιμότητας, για το πόσες και ποιες κυνηγετικές ταινίες κοσμούν την ψηφιακή πλέον βιβλιοθήκη κάθε κυνηγού αποτελεί και η διαχρονική φύλαξή τους και η επαναπροβολή τους….
Και είναι πολύ εύκολο αυτό να αποδειχθεί, με μιας μικρής κλίμακας έρευνα.
Ο Έλληνας κυνηγός πλέον που υπομένει το “ζυγό του μαρτυρίου”, που δεν γνωρίζει πως και μέχρι πότε θα κυνηγήσει καίτοι έβγαλε τη νόμιμη άδεια, αν θα υπάρξει νέα προσφυγή ή όχι και από ποιους “οικολόγους”, αν θα χαθούν κυνηγετικές μέρες, αν θα υπάρξουν και νέες απαγορεύσεις, αν θα κυνηγήσει κάποτε με “ραβδωτό” κοκ, έχει αναπτύξει μηχανισμούς αυτοάμυνας και αυτοελέγχου, έχει οξυμμένα και ποιοτικά αντανακλαστικά και απαιτεί σήμερα, η όποια πληροφόρηση και το όποιο υλικό τον αφορούν, να είναι αντικειμενικά, καλόγουστα και εφάμιλλα του σημερινού ποιοτικού κυνηγού…
Και δεν ζητάει πολλά και υπερβολικά …Ζητάει τα αυτονόητα…
Ας το σεβαστούν αυτό όλοι οι ασχολούμενοι με τη διαδικασία αυτή των “κυνηγετικών παραγωγών” και ας αναλογιστούν το περίσσευμα (ή έλλειμμα) ενημέρωσης που θα δώσουν στους νέους κυνηγούς, και, σε ποιους δρόμους θα τους κατευθύνουν…
Και να θυμηθούμε εδώ και «μια αρμόζουσα» και αρκούντως σημειολογική και διδακτική ρήση ενός Αμερικάνου θεατρικού συγγραφέα (WILSON MIZNER:+1876-1933)που έλεγε: “Είδα πάρα μα παρά πολλές ταινίες στη ζωή μου, αυτό που με έχει όμως εντυπωσιάσει, δεν ήταν οι (φυσικοί) πρωταγωνιστές των ταινιών αυτών, οι ηθοποιοί και οι παραγωγοί, αλλά το πόσο πραγματικά ήρωες υπήρξαν, όλοι αυτοί, οι ανώνυμοι θεατές που τις είδαν ανά τον κόσμο..”
Που μπορεί να αποτελεί (η ρήση αυτή) και παράδειγμα προς μίμηση ή και παράδειγμα προς αποφυγή…

Η διαχείριση του κυνηγιού προκαλεί συχνά έντονες αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε εξτρεμιστές που τάσσονται είτε υπέρ της πλήρους απαγόρευσης είτε υπέρ της πλήρους απελευθέρωσης. Όμως τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται θετικός και γόνιμος διάλογος ανάμεσα σε κυνηγούς και ομάδες διατήρησης της φύσης στην Ευρώπη στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για το βιώσιμο κυνήγι. Παρά την πρόοδο αυτή εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα σε κάποια τμήματα της ΕΕ που δεν σέβονται τους όρους της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Κοινότητας.

Τον Οκτώβριο του 2004, σηματοδοτώντας τη λήξη μιας δεκαετίας συγκρούσεων, δύο μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) με έδρα τις Βρυξέλλες υπέγραψαν μια συμφωνία συνεργασίας με σκοπό να υποστηριχθεί το βιώσιμο κυνήγι και να διατηρηθούν τα άγρια πουλιά με την εφαρμογή των οδηγιών περί φύσης της ΕΕ. Οι δύο οργανώσεις ήταν η Ομοσπονδία Ενώσεων για το Κυνήγι και τη Διατήρηση της ΕΕ ( Federation of Associations for Hunting and Conservation of the EU, FACE), που αντιπροσωπεύει 36 εθνικές κυνηγετικές ενώσεις στην Ευρώπη, και η BirdLife International, μια παγκόσμια εταιρική σχέση οργανώσεων που επικεντρώνονται στη διατήρηση και στα πουλιά, και η οποία έχει πάνω από 2,5 εκατομμύρια μέλη.

Η συμφωνία ήταν μέρος της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για το βιώσιμο κυνήγι, που εγκαινιάστηκε το 2001, και επιβεβαίωσε ότι το κυνήγι άγριων πουλιών αποτελεί νόμιμη δραστηριότητα σύμφωνα με την οδηγία της ΕΕ για τη διατήρηση των άγριων πτηνών του 1979. Αυτή η νομοθεσία, μαζί με τη μεταγενέστερη οδηγία για τους οικότοπους, ορίζει τις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας. Σήμερα υπάρχουν ξεκάθαρες ενδείξεις ότι αυτές οι οδηγίες, μαζί με τα προγράμματα του LIFE, πέτυχαν τους σκοπούς τους σχετικά με τη διατήρηση της φύσης.
«Το βιώσιμο κυνήγι μπορεί να συμβάλει τα μέγιστα στη διατήρηση των ειδών.»

Η ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας στην ΕΕ μέχρι το 2010 αποτελεί μακροχρόνια δέσμευση που συμφωνήθηκε από τους ευρωπαίους αρχηγούς κρατών κατά τη σύνοδο κορυφής του Γκέτεμποργκ το 2001 και αποτέλεσε αντικείμενο μιας σημαντικής ανακοίνωσης της Επιτροπής το 2006. Η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι η προστασία της βιοποικιλότητας και η διατήρηση της φύσης δεν θα αποδειχθούν ποτέ αποτελεσματικές δίχως την υποστήριξη των διαφόρων ομάδων συμφερόντων, συνεπώς συνεργάζεται με τους κυνηγούς για να τους μετατρέψει σε υπέρμαχους του Natura 2000 και της πολιτικής για τη διατήρηση της φύσης της ΕΕ. Εξάλλου η διαφύλαξη του επιπέδου διατήρησης όλων των ειδών πουλιών στην Ευρώπη είναι προς το συμφέρον τόσο των ΜΚΟ που έχουν ως αντικείμενο τα πτηνά όσο και των κυνηγών.
Λαθροθηρία
Η Επιτροπή διαπίστωσε μετά λύπης πρόσφατη αύξηση σε ορισμένες μορφές λαθροθηρίας στην Ευρώπη, ειδικά τη συνεχιζόμενη χρήση παλιών πρακτικών όπως τα δίχτυα με μικρά διάκενα (λεπτά δίχτυα που στερεώνονται ανάμεσα σε δέντρα) και οι ξόβεργες (όπου τα πουλιά παγιδεύονται με κόλλα). Αυτές οι μέθοδοι χρησιμοποιούνται σε απομακρυσμένες περιοχές όπου η αστυνόμευση είναι δύσκολη.

Μια άλλη πρόκληση είναι ο καθορισμός της φθινοπωρινής/χειμερινής κυνηγετικής περιόδου για τα αποδημητικά πουλιά. Η Επιτροπή επιτρέπει το κυνήγι αυτών των πουλιών το φθινόπωρο αλλά όχι την άνοιξη, όταν τα πουλιά επιστρέφουν στις περιοχές φωλεοποιήσεώς τους. Παρόλο που τα κράτη μέλη καθορίζουν τις περιόδους κυνηγιού, σε κάποιες χώρες το κυνήγι κατά την άνοιξη εξακολουθεί να συνεχίζεται παράνομα.

Η προοπτική των πόλεων
Ολοένα και πιο αποκομμένοι από τις παραδόσεις της υπαίθρου, οι ολοένα και περισσότεροι κάτοικοι των πόλεων στην Ευρώπη τείνουν να βλέπουν αρνητικά το κυνήγι και να διατηρούν μια ωραιοποιημένη άποψη για τη φύση. Η Επιτροπή, ωστόσο, πιστεύει σε μια καλή ισορροπία ανάμεσα στη φύση και την ανθρώπινη κοινωνία στις αγροτικές περιοχές. Πιστεύει επίσης ότι το βιώσιμο κυνήγι μπορεί να συμβάλει τα μέγιστα στη διατήρηση των ειδών.

Εμβληματικά είδη όπως η φαιά αρκούδα, ο λύκος και ο λύγκας επιστρέφουν σε περιοχές της Ευρώπης απ’ όπου είχαν εξαφανιστεί εδώ και αιώνες. Η Επιτροπή καλωσορίζει αυτή την εξέλιξη, αλλά πιστεύει ότι η επιτυχία της πολιτικής διατήρησης θα εξαρτηθεί από την υποστήριξη του αγροτικού πληθυσμού. Είναι πιθανότερο να συμπεριφερθούν πιο υπεύθυνα οι κυνηγοί αν πιστεύουν ότι οι πολιτικές της ΕΕ συμβαδίζουν με τις παραδόσεις τους.

Καθώς ο αριθμός των μεγάλων σαρκοφάγων αυξάνεται σε ολόκληρη την ΕΕ, η ευαισθητοποίηση του κοινού αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Η Επιτροπή οργανώνει, λοιπόν, σεμινάρια πληροφόρησης για το σκοπό αυτόν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Προσδοκά επίσης ότι οι κυνηγοί θα αποτελέσουν σημαντικούς συμμάχους στη βελτίωση της διασυνοριακής διαχείρισης των πληθυσμών αυτών των ζώων.

Η Επιτροπή δρομολόγησε πρόσφατα σύμβαση για την αναθεώρηση της πρωτοβουλίας για το βιώσιμο κυνήγι και τη λειτουργία της. Αν τα συμπεράσματα είναι θετικά, η πρωτοβουλία ίσως επεκταθεί πέρα απ’ τα πουλιά για να καλύψει το ερασιτεχνικό ψάρεμα και το κυνήγι θηλαστικών.

Στα 27 κράτη μέλη της Ενωμένης Ευρώπης δραστηριοποιούνται 7,6 εκατ. κυνηγοί και 24 εκατ. ερασιτέχνες ψαράδες. Για την εξυπηρέτηση αυτών των δραστηριοτήτων υπάρχουν στην Ευρώπη περί τις 200.000 θέσεις εργασίας.

Ο Δρ Yves Lecocq, Γενικός γραμματέας, FACE εκφράζει την άποψη της ΜΚΟ που υποστηρίζει το κυνήγι

“Τα επτά εκατομμύρια ευρωπαίων κυνηγών αποτελούν μια καλά οργανωμένη κοινότητα, που προστατεύει και διαχειρίζεται βιώσιμα τεράστιες εκτάσεις υπαίθρου. Λόγω της αλληλεπίδρασής τους με τη φύση και την άγρια πανίδα, οι κυνηγοί γνωρίζουν καλά πως η διατήρηση της βιοποικιλότητας έχει ουσιαστική σημασία.

Το κυνήγι και η διατήρηση, ως έννοιες, δεν είναι αντιφατικές. Το κυνήγι παρέχει το κίνητρο για τη διατήρηση και τη βελτίωση πολλών σημαντικών οικοτόπων: βατουλιές και παρυφές καλλιεργήσιμων αγρών αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης για μικρά θηράματα, μικρές λίμνες, υγρά βοσκοτόπια και αλμυροί βάλτοι για άγρια πουλιά, δασότοποι και ορεινές περιοχές για ελάφια. Αποτελεί επίσης σημαντική πλευρά των αγροτικών οικονομιών: το κυνήγι για ψυχαγωγία παρέχει 200.000 θέσεις πλήρους απασχόλησης και έχει τζίρο πάνω από €4 δισ., κυρίως για τις αγροτικές κοινότητες.

Η FACE συντάσσεται συνεπώς με την πρωτοβουλία της Επιτροπής για το βιώσιμο κυνήγι. Αυτή θα πρέπει να επεκταθεί για να συμπεριλάβει όχι μόνο είδη άγριων πτηνών αλλά και άγρια θηλαστικά που θεωρούνται θηράματα, ίσως ακόμα και είδη ψαριών που αφορούν τους ερασιτέχνες ψαράδες (π.χ. σολομός του Ατλαντικού, άγρια πέστροφα).

Η πρωτοβουλία και η προκύπτουσα συμφωνία που υπογράφηκε το 2004 ανάμεσα στην BirdLife International και τη FACE παρέσχε μια πλατφόρμα για εποικοδομητικό διάλογο μεταξύ των δύο οργανώσεων. Στα περισσότερα θέματα οι θέσεις τους είναι παρόμοιες, όπως στη συνεργασία για την ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας μέχρι το 2010, τη σταδιακή κατάργηση των σκαγιών για το κυνήγι σε υγρότοπους και τη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής – όλα αυτά αποτελούν τμήμα της συμφωνίας.

Η FACE είναι μια διεθνής μη κερδοσκοπική μη κυβερνητική οργάνωση με έδρα τις Βρυξέλλες. Εκπροσωπεί εθνικές κυνηγετικές ενώσεις από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και από κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Προωθεί το σωστά ρυθμισμένο κυνήγι σύμφωνα με τις αρχές της σοφής και βιώσιμης χρήσης των φυσικών πόρων, με σκοπό τη διατήρηση και τη διαχείριση της άγριας πανίδας, καθώς και την προστασία, τη δημιουργία και την αποκατάσταση οικότοπων ως εργαλείο για την ανάπτυξη της υπαίθρου.”

Η Δρ Κλαίρη Παπάζογλου, εκφράζει την άποψη του ευρωπαϊκού τμήματος του BirdLife International

“Η ευρωπαϊκή εταιρική σχέση οργανώσεων για τη διατήρηση της φύσης της BirdLife International, που συνεργάζονται προς όφελος της βιοποικιλότητας και των ανθρώπων, αποδέχεται το κυνήγι ως μια πιθανή χρήση της βιοποικιλότητας, υπό τον όρο να ρυθμίζεται σωστά, να εξασκείται με βιώσιμο τρόπο και να παρακολουθείται στενά.

Η οδηγία της ΕΕ για τα άγρια πτηνά αποτελεί ένα πολύ καλό και ευρέως αποδεκτό πλαίσιο για τη ρύθμιση των κυνηγετικών πρακτικών. Όλα τα εμπλεκόμενα μέρη θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις διατάξεις και το πνεύμα της για να διατηρηθεί η βιοποικιλότητά μας. Ωστόσο, προκειμένου να ανασχεθεί η απώλεια βιοποικιλότητας μέχρι το 2010, σε ορισμένες περιπτώσεις, ίσως χρειαστούν πρόσθετα μέτρα για να επιστρέψει ένα θηρεύσιμο είδος σε ευνοϊκό επίπεδο διατήρησης. Για να γίνει αυτό, η ανάπτυξη και η εφαρμογή σχεδίων διαχείρισης των ειδών σε επίπεδο ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας. Τα σχέδια αυτά πρέπει να αντιμετωπίσουν τα αίτια της απώλειας, μέτρα για την αναστροφή της και, ανάλογα με το είδος και τις αιτίες της απώλειας, μπορεί να συστήσουν επιπρόσθετους περιορισμούς στο κυνήγι.

Ύστερα από πολλά χρόνια συγκρούσεων, με την ενθάρρυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η BirdLife International υπέγραψε το 2004 με τη FACE μια συμφωνία 10 σημείων για το κυνήγι σύμφωνα με την οδηγία για τα πτηνά, αποδεικνύοντας έτσι την πίστη της στη σημασία του συνεχιζόμενου διαλόγου και της επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο οργανώσεις.

Ένα σημαντικό επίτευγμα αυτού του διαλόγου ήταν η ξεκάθαρη δέσμευση της κυνηγετικής κοινότητας στη νομοθεσία περί φύσης της ΕΕ και στο δίκτυο Natura 2000. Ωστόσο, όπως φανερώνουν διάφορες συνεχιζόμενες συγκρούσεις, π.χ. για το κυνήγι την άνοιξη ή τη λαθροθηρία προστατευόμενων ειδών, μένουν να γίνουν πολλά ακόμα για να επιτευχθεί η πλήρης συμμόρφωση όλων των κυνηγών σε όλα τα κράτη μέλη προς την οδηγία για τα πτηνά και η δέσμευσή τους σε αυτήν.

Η BirdLife πιστεύει ότι οι κυνηγοί έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να συνεισφέρουν ενεργητικά στη διατήρηση των ειδών άγριας πανίδας μέσω της υπεύθυνης συμπεριφοράς και της ενεργού δέσμευσης προς τη διατήρηση και την αποκατάσταση ειδών και οικοτόπων. Αυτό μπορεί να γίνει υποστηρίζοντας το δίκτυο Natura 2000 και βοηθώντας ώστε η κοινή γεωργική πολιτική να μετατραπεί σε μια βιώσιμη, φιλική προς τη βιοποικιλότητα πολιτική χρήσης της γης. Καλούμε όλους τους κυνηγούς να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις και τον ενθουσιασμό τους για τη φύση, ώστε να σταματήσει η απώλεια της βιοποικιλότητας.”

Η Ελλάδα είναι μία από τις επαπειλούμενες περιοχές του κόσμου με ερημοποίηση των εδαφών της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών επιστημόνων το 35% των ε­δαφών μας απειλούνται άμεσα με ερημοποίη­ση. Η ερημοποίηση είναι αποτέλεσμα ακραίας υποβάθμισης των εδαφικών και υδατικών πό­ρων μιας περιοχής. Είναι έ­να φαινόμενο σύνθετο, το οποίο δεν μπορεί να το α­ντιληφθεί μια γενιά, αφού ε­ξελίσσεται μακροχρόνια. Οι επιπτώσεις όμως του φαινομένου του θερμοκηπίου το έχουν καταστήσει σήμε­ρα πιο φανερό, αφού η εξέλιξη του είναι πιο γρήγορη απ’ ό,τι αναμενόταν.

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι θέμα πια εξειδι­κευμένων επιστημόνων. Είναι πρωτίστως ένα οικονομικό και κοινωνικό φαινόμενο με τερά­στιες επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των ε­πιχειρήσεων και των απλών ανθρώπων. Τα θέματα της ερημοποίησης έχουν επισημανθεί διεθνώς από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 και ο ΟΗΕ έχει συντάξει μελέτες και αποφασίσει συγκεκριμένες πολιτικές αντιμετώπισής τους.

Η χώρα μας ήδη από το 1997 με το ν. 2468/97 υιοθέτησε τις αποφάσεις του ΟΗΕ και με την ΚΥΑ 974/27-7-01, την ο­ποία προώθησα ως Υπουργός Γεωργίας. Το Εθνικό Σχέδιο κατά της Ερημοποίησης έγινε νόμος του κράτους. Δυστυχώς κράτος, περιφερειακές διοικήσεις και αυτοδιοικήσεις ουδέν έ­πραξαν μέχρι σήμερα για την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου, το οποίο σημειωτέον συντάχθηκε έπειτα από ευρύτατο διετή κοινωνικό διάλογο. Κι αυτό γίνεται ακόμη πιο τραγικό, διότι μία εκ των πα­ραμέτρων του Εθνικού Σχεδίου αφορά τους υδατικούς πόρους και τη διαχείρισή τους, θέμα το οποίο έχω πολλές φορές αναδείξει ως το ση­μαντικότερο πρόβλημα της χώρας μετά το δη­μογραφικό.

Ειδικά φέτος, όταν όλοι γνωρίζουν ότι θα έ­χουμε μεγάλη άνυδρη περίοδο, θα έπρεπε να έχουν πολλαπλασιάσει τους σχεδιασμούς και τις πολιτικές μας για τους υδατικούς πόρους της χώρας. Ο τεχνητός εμπλουτισμός των υπόγει­ων υδροφορέων, η επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, η αξιο­ποίηση των καρστικών πηγών, η εφαρμογή νέ­ων μεθόδων αφαλάτωσης, η δημιουργία μι­κρών και μεσαίων ταμιευτήρων παραμένουν εκτός συνδυασμένων στρατηγικών από τους αρμόδιους κυ8ερνητικούς φορείς. Κι όπως πολλές φορές έχω αναδείξει, η λειψυδρία, για την οποία θα αφιερωθούν και πάλι πολλές σελίδες, δεν θα πλήξει την καθημερινή ζωή στις πόλεις, τον τουρισμό ή το επίπεδο ποιότητας ζωής. Θα πλήξει κυρίως τον αγροτοδιατροφικό τομέα, αφού το 85% των υδατικών πόρων καταναλίσκονται από τη γεωργία, άρα θα επι­δράσει επί των τιμών των αγροτικών προϊό­ντων, θα εκτινάξει την ακρίβεια και θα αφανί­σει τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Η κυβερ­νητική επιτροπή, η οποία ασχολείται με 41 ή 51 μέτρα επικοινωνιακών ευρημάτων για το θέμα της ακρίβειας, αγνοεί μία από τις βασικές αιτίες του προβλήματος που θα εκτινάξει μέχρι το τέλος του έτους τον πληθωρισμό περίπου στο 6%.

Κατά τα άλλα, όταν προτείναμε τη στροφή της ελληνικής γεωργίας από τα βιομηχανικά φυτά προς την παραγωγή αγροτοδιατροφικών προϊόντων, κάποιοι ξε­σήκωναν τους αγρότες στηρίζοντας την επε­κτατική βαμβακοκαλλιέργεια, παραγνωρίζοντας ότι ήδη από το 2000 στο θεσσαλικό κάμπο οι γεωτρήσεις έφθαναν σε βάθος 900 μέτρων την άντληση νερού.

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η καταστρο­φή των δασών μας από τις ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, η έλλειψη πολιτικών διαχείρισης των υδα­τικών πόρων και η άτολμη γεωργική πολιτική ε­πιταχύνουν το φαινόμενο της ερημοποίησης. Η κυβέρνηση και οι αυτοδιοικήσεις οφείλουν να αναλάβουν άμεσες πρωτοβουλίες εφαρμογής των μέτρων που συναποφασίσαμε για την επι­βράδυνσή του. Τα μέτρα πρόληψης στο πλαί­σιο των αποφάσεων του ΟΗΕ έχουν αποφασι­στεί και κάποιοι πρέπει να αιτιολογήσουν γιατί, παραβιάζοντας τους νόμους, δεν τα εφαρμόζουν. Σε λίγα όμως χρόνια η Ελλάδα δεν θα είναι πια μια όμορφη, αλλά μια έρημη χώρα.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ», 21 Ιουνίου 2008, σ. 33.

5 Ιουνίου, η Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος. Γιορτάζει όμως; Το επιτρέπουμε; Μάλλον όχι…Δεινά και καταστροφές σε ημερήσια διάταξη με μεγαλύτερη συχνότητα και επικινδυνότητα…
Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση. Συνωμότησε το σύμπαν εναντίον μας. Όχι όπως στα παραμύθια-που καιρός για τέτοια- που όλα συνωμοτούν για να βρει η «κόρη τον καλό της», αλλά για να μας επιστρέψει, με το αζημίωτο, το αντίτιμο της αλαζονείας μας…
Διατροφικές βόμβες, περίοδος παρατεταμένης ξηρασίας, άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη, λιώσιμο των πάγων στους πόλους, καταστροφικοί τυφώνες, φονικά τσουνάμι συνθέτουν μια ζοφερή γκρίζα πραγματικότητα.
Λες και ξαμολήθηκαν οι «μύριοι δαίμονες της κόλασης» και απειλούν να καταστρέψουν τα πάντα στο πέρασμά τους. Εφιαλτικές εικόνες της Αποκάλυψης θυμίζουν τα παραπάνω. Γεμίζουν «μελάνι» τα καλαμάρια των εσχατολόγων, όπου γης, για να κάνουν λόγο για το «τέλος», για τη «συντέλεια» του κόσμου.
Χρειαζόμαστε επειγόντως σε εθνικό αλλά και στο παγκόσμιο περιβάλλον, την παραγωγή πολιτικής, που θα «συζεύξει» αρμονικά την οικονομία και το περιβάλλον.
Και αυτό είναι ευθύνη των πολιτικών, αλλά και των πρωτοπόρων τμημάτων της κοινωνίας μας. Στις χώρες της βιομηχανικής ανάπτυξης, στις οποίες περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, πάνω από το 70% της αύξησης της παραγωγής μας προέρχεται από τους πλέον αντιπεριβαλλοντικούς τομείς. Το εισόδημα που προκύπτει από αυτόν τον τύπο παραγωγής, στηρίζει και διαιωνίζει, στην πραγματικότητα, την καταστροφή του περιβάλλοντος.
Έτσι, ο «τυφλός» και μονοδιάστατος στόχος για διαρκή αύξηση του ΑΕΠ, προσφέρει ουσιαστικά μια ψευδή και στρεβλή εικόνα ανάπτυξης (ακόμη και με την έννοια της ποσοστικής-οικονομικής μεγέθυνσης).
Όσο δηλαδή συνυπολογίζουμε την αξία της φύσης και των πόρων που καταναλώσαμε, όσο δεν λαμβάνουμε υπόψη το κόστος της υποβάθμισης και καταστροφής του περιβάλλοντος. Πόσο θα επιδράσει στις αξίες, στα ήθη, τα παραγωγικά και καταναλωτικά πρότυπα, στις συνήθειες των πολιτικών μας, αυτό είναι ευθύνη των πολιτικών, αλλά και των πρωτοπόρων τμημάτων της κοινωνίας μας. Δεν αρκεί απλά και εθιμικά να διαχειριζόμαστε την εκάστοτε περιβαλλοντική ή οικονομική κρίση. Χρειάζονται θεμελιακά νέες πολιτικές, χωρίς να παραμελούμε το καθημερινό, το άμεσο που πρέπει πια να μπει σε νέα δεδομένα.
Υγρά ή στερεά απόβλητα διαφόρων βιομηχανιών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων, προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις στη χλωρίδα και πανίδα, ανεξέλεγκτη ρύπανση ποταμών, λιμνών- χαρακτηριστικό παράδειγμα η Κορώνεια-, παραθαλασσίων περιοχών. Οξυμένο το πρόβλημα διάθεσης-επεξεργασίας των υγρών αστικών λυμάτων απουσία βιολογικών καθαρισμών. Συσσώρευση νιτρικών αλάτων, υφαλμύρωση, υπέρμετρη και αλόγιστη άντληση υπογείων υδάτων, τοξικά αέρια, ρύπανση επιφανειακών και υπόγειων υδάτων από ανεξέλεγκτη ροή στραγγισμάτων και τα από ετών απευκταία αλλά πραγματικά ήδη σενάρια:
Η πρόκληση πυρκαγιών και ο αφανισμός των δασών, η τρύπα του όζοντος, το φαινόμενο του θερμοκηπίου…
Είναι βέβαιο ότι δεν μπορεί να έχουμε πλέον μια άναρχη ανάπτυξη, παραβλέποντας την περιβαλλοντική διάσταση. Μπορεί αυτό να φάνταζε αδιανόητο πριν μερικά χρόνια, σήμερα, όμως, αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της αναπτυξιακής πολιτικής, όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Και αυτός ο στόχος δεν είναι άλλος από το πάντρεμα της βιομηχανικής εξέλιξης, με την καλύτερη δυνατή προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Φυσικά για να ευοδωθεί το εγχείρημα και να πετύχει, χρειάζονται αμοιβαίες υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές, αλλά και αποτελεσματικός έλεγχος από την πλευρά της Πολιτείας.
Ουσιαστική όμως είναι η συμβολή των Κ.Ο, προς την κατεύθυνση της «ανάρρωσης» και ενδυνάμωσης των πασχόντων χρονίως ελληνικών «οικοσυστημάτων», που πέραν των γνωστών ήδη προβλημάτων της ρύπανσης, της υποβάθμισης, της οικοπεδοποίησης, της απερήμωσης, δοκιμάζονται σκληρά και επώδυνα από τις καταστροφικές πυρκαγιές που αφανίζουν και την υπάρχουσα πανίδα. Χιλιάδες στρέμματα δασών κάθε χρόνο σε κάθε ελληνική γωνιά γίνονται στάχτη, στοιχίζοντας και ανθρώπινες ζωές και περιουσίες…
Το θήραμα εξάλλου όπως επισημαίνουν οι Κ.Ο είναι μια ανανεώσιμη φυσική πηγή, η οποία με την κατάλληλη διαχείριση μπορεί να συνεισφέρει στην ανάπτυξη τόσο της τοπικής όσο και της εθνικής οικονομίας. Κύριος σκοπός τους λοιπόν είναι η διαρκής ανάπτυξη-διεύρυνση των θηραματικών πηγών αλλά προεχόντως η προστασία του περιβάλλοντος και των βιοτόπων. Τα αποτελέσματα των διαχρονικών ερευνών των Κ.Ο έδειξαν ότι οι κυνηγοί πιστεύουν ότι η βελτίωση των οικοσυστημάτων, η εντατική προστασία του θηραματικού πλούτου, η προστασία του περιβάλλοντος και η συμμετοχή των Κυνηγετικών Οργανώσεων στη διαχείριση του θηράματος θα συνεισφέρουν στη αειφορική ανάπτυξη τους.
Οι κυνηγοί σαν ενεργοί και ευαισθητοποιημένοι πολίτες δεν παραμένουν αδιάφοροι και αμέτοχοι στα «περιβαλλοντικά προσκλητήρια», αντιθέτως, η προσωπική τους εργασία και η οικονομική τους συνεισφορά, μέσω των τελών έκδοσης αδειών θήρας, για την σωτηρία και μακροημέρευση των οικοσυστημάτων ήταν και είναι δεδομένες. Και βέβαια μπορεί να εξευρεθεί «κοινός τόπος» και ευρεία βάση συνεργασίας με τις ΜΚΟ περιβαλλοντικού χαρακτήρα και τις Κ.Ο, μπροστά στα μείζονα προβλήματα που διαταράσσουν και υποβαθμίζουν καθημερινά το περιβάλλον.
Η «σημερινή πρόκληση», που θα σημάνει πολλά δεινά για την ελληνική χλωρίδα και μοιραίως για πανίδα και θα διαταράξει τις λεπτές οικολογικές ισορροπίες και την καθημερινότητα των κατοίκων πολλών περιοχών ανά την Ελλάδα, ακούει στο όνομα δημιουργίας πολλών «θερμικών εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής».
Και βέβαια «κοινός τόπος» συνεργασίας είναι η τήρηση του Πρωτόκολλο του Κιότο που προβλέπει τη χρήση ευέλικτων μηχανισμών, συμπληρωματικά με τις απαραίτητες εγχώριες πολιτικές και μέτρα για το δοκιμαζόμενο περιβάλλον, η κλιματική αλλαγή που απειλεί τα δάση της Μεσογείου, τα Δίκτυα των Προστατευομένων περιοχών, οι εγχώριοι υδάτινοι πόροι, η Περιβαλλοντική νομοθεσία και Χωροταξία, η Δασική Πολιτική, οι χρήσεις γης, η ενημέρωση του αγροτικού πληθυσμού για τα αγροχημικά και τα πάσης φύσεως βοηθήματα της γεωργίας που «δηλητηριάζουν» κατά συρροή τους υδροβιότοπους και τους πληθυσμούς ζώων και πουλιών.
Στην προστασία του περιβάλλοντος δεν χωρούν αποκλεισμοί και εγωιστικές προδιαθέσεις όλοι είναι επιθυμητοί, εξάλλου και οι Κ.Ο έχουν αποδείξει χρόνια τώρα, την ειλικρίνεια των προθέσεων τους και την ουσιαστική συνεισφορά τους στα περιβαλλοντικά ζητήματα και μάλιστα «ιδίοις κόποις και ιδίαις δαπάναις»…
Έστω και αν οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, οι νομοθετικές ατέλειες, οι καταστατικές αβλεψίες, τους αποστερούν τον ρόλο που έχουν επωμιστεί: Των πλέον αντιπροσωπευτικών περιβαλλοντικών Οργανώσεων με «έργα και ημέρες» εξόχως περιβαλλοντικές…

Γιάννης Θεοδώρου

Θα ξεκινήσω με μια ευρύτατη παραδοχή: Ο παράγοντας «περιβάλλον» πρέπει να διατρέχει όλες τις πολιτικές όλης της δημόσιας διοίκησης και αυτοδιοίκησης. Μια διυπουργική Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος σε επίπεδο Υπουργών θα μπορούσε να αναλάβει τον συντονιστικό αυτό ρόλο, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει ένα Υπουργείο, για σημειολογικούς και πρακτικούς λόγους. Για τον πιο αποτελεσματικό σχεδιασμό ενός τέτοιου Υπουργείου, η διεθνής εμπειρία αλλά και ο ίδιος ο ελληνικός πολιτισμός δείχνουν τον δρόμο. Οι αρχαίοι Έλληνες έβλεπαν τη φύση και τον άνθρωπο σαν ένα αδιαίρετο όλον. Στις πηγές, στις κρήνες ή στα ρυάκια «ζούσαν» μυθολογικές νύμφες και νεράιδες, αρχέγονοι μύθοι για ιερά δέντρα και ζώα καθόριζαν τις ζωές των ανθρώπων, αρχαίοι ναοί χτίζονταν στα φυσικά εξάρματα. Το φυσικό και το ανθρωπογενές περιβάλλον ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα. Η ίδια αυτή λογική είναι που διέπει και τη Συνθήκη της UNESCO του 1972, η οποία αντιμετωπίζει με το ίδιο νομικό κείμενο τόσο τη φυσική όσο και την πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.

Η ολιστική αυτή θεώρηση έχει περάσει και στη διοικητική δομή πολλών χωρών με πολύ θετικά αποτελέσματα. Στη χώρα μας τώρα, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος ενώνεται διοικητικά με τα δημόσια έργα και με τις αγροτικές καλλιέργειες. Από την άλλη πλευρά όμως το αντικείμενο της προστασίας του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος είναι διασπαρμένο σε τέσσερα Υπουργεία: Πολιτισμού, ΥΠΕΧΩΔΕ, Μακεδονίας-Θράκης και Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Βλέποντας, λοιπόν, τα ζητήματα του περιβάλλοντος από μηδενική βάση, καταθέτω δημοσίως προς συζήτηση μια συγκεκριμένη πρόταση: Να ιδρυθεί Υπουργείο Αειφορίας, στο οποίο να συγκεντρωθούν όλες οι εκτελεστικές αρμοδιότητες που προκύπτουν από το άρθρο 24 του Συντάγματος. Το άρθρο αυτό αντιμετωπίζει ενιαία όλα τα σχετικά θέματα και αρχίζει ως εξής: «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας». Για να επιτευχθεί η ολοκληρωμένη προσέγγιση που θεσπίζει ήδη το Σύνταγμά μας και οι διεθνείς συνθήκες, θα πρέπει να συγκεντρωθούν όλες οι αρμοδιότητες (και υπηρεσίες) της προστασίας και οργάνωσης του φυσικού και του δομημένου χώρου σε ένα φορέα. Από τη θητεία μου στο Υπουργείο Πολιτισμού θυμάμαι έντονα πόσα προβλήματα προέκυπταν από την αποσπασματική αντιμετώπιση των σχετικών θεμάτων, πόσο ταλαιπωρούσαν τους πολίτες οι αντιφάσεις και τα κενά, πόσο χρόνο απαιτούσαν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, με δυσμενή επίπτωση τελικώς στην ανάπτυξη της χώρας.

Παρεπόμενα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας ρύθμισης θα είναι, το μεν ΥΠΕΧΩΔΕ να επανέλθει στον κύριο στόχο του, που είναι ο καλός προγραμματισμός, η σωστή μελέτη και η ποιοτική και γρήγορη κατασκευή των μεγάλων έργων υποδομής που τόσο έχει ακόμη ανάγκη η χώρα μας, το δε Υπουργείο Πολιτισμού να κάνει μία νέα αρχή που θα το βγάλει από τη δίνη της εσωστρέφειας στην οποία έχει περιπέσει λόγω της πρόσφατης περιπέτειας.

Ο πολιτισμός ως έννοια παρουσιάζει βεβαίως συνέχεια, αλλά στην περίπτωσή μας ο σύγχρονος πολιτισμός υποβαθμίζεται λόγω της ευθύνης για την πολιτιστική μας κληρονομιά. Από διοικητικής απόψεως, για την πολιτιστική κληρονομιά προβλέπονται στο Υπουργείο Πολιτισμού 115 οργανικές μονάδες σε επίπεδο διεύθυνσης, εκ των οποίων οι 101 αφορούν τις αρχαιότητες, έναντι 6 για τον σύγχρονο πολιτισμό. Η προσπάθειά μας για το 2005 για μια διαφορετική οργάνωση του Υπουργείου και ισόρροπη ανάπτυξη και των δύο τομέων δεν τελεσφόρησε.

Το γαλλικό μοντέλο που εφαρμόστηκε κάποτε στη διάρθρωση του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού έκανε τον κύκλο του. Είναι καιρός να δοκιμάσουμε το ιρλανδικό, το νορβηγικό, το φινλανδικό μοντέλο διοίκησης του τομέα, τα οποία ανταποκρίνονται καλύτερα στις νέες συνθήκες. Πιστεύω ότι ο σύγχρονος πολιτισμός μαζί με τον αθλητισμό και τις πολιτικές για τη νέα γενιά (πλην της εκπαίδευσης) θα μπορούσαν να συνδυαστούν, είτε κατά το ιρλανδικό μοντέλο με τις αρμοδιότητες του Υπουργείου Τουρισμού (το οποίο αγωνίζεται να βρει τον ρόλο του, καθώς οι ουσιαστικές αρμοδιότητες που το αφορούν ανήκουν σε άλλα υπουργεία) είτε κατά το νορβηγικό μοντέλο με το Υπουργείο Τύπου και ΜΜΕ (το οποίο διαχειρίζεται ήδη ένα τμήμα του σύγχρονου λαϊκού πολιτισμού, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης).

Η ίδρυση Υπουργείου Αειφορίας θα είναι λοιπόν μια αρχή για ευρύτερες μεταρρυθμίσεις. Μια ουσιαστική «Επανίδρυση». Όσο και αν αυτό είναι δυσάρεστο, το φανερώνουν οι δείκτες, οι αριθμοί, η ίδια η καθημερινότητα: Η Ελλάδα χάνει συνέχεια σε ανταγωνιστικότητα. Πολύτιμο περιουσιακό της στοιχείο και ταυτόχρονα σπουδαίο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα είναι το περιβάλλον. Φυσικό και πολιτιστικό. Βέβαια, η δημιουργία ενός Υπουργείου Αειφορίας δεν πρέπει να χρησιμεύσει για ορισμένους ως άλλοθι. Πρέπει να γίνει από μηδενική βάση, προκειμένου να μη «γεννηθεί» με τις γνωστές χρόνιες παθήσεις. Πρέπει να στελεχωθεί από αφοσιωμένους και διακεκριμένους ανθρώπους, αφού πρόκειται για ζητήματα σύνθετα και πολύπλοκα. Ζητήματα που δεν είναι για γραφειοκράτες. Δεν είναι για ημιμαθείς. Δεν είναι για άτολμους. Και ασφαλώς μια τέτοια πρωτοβουλία απαιτεί πολιτικούς ηγέτες και όχι απλώς «πολιτικές». Οι πρώτοι θα διαμορφώσουν το μέλλον. Όσοι αρκεστούν στις «πολιτικές» θα συνεχίσουν απλώς να το φοβούνται.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» στις 11 Μαΐου 2008, σ. 27.